Verschroeide aarde van het kapitalisme – apocalyptische taferelen in Los Angeles

Op het moment van schrijven waarschuwen brandweerlieden in Los Angeles voor een ‘explosieve groei van het vuur’ en ‘kritisch vuurweer’ in de stad en de omgeving, waar sinds het uitbreken van de bosbranden op dinsdag 7 januari ten minste 27 mensen om het leven zijn gekomen en ten minste 31 mensen als vermist zijn opgegeven. Tweehonderdduizend inwoners kregen het bevel gekregen om te evacueren en honderdduizenden anderen die in gebieden met een verhoogd risico wonen, kunnen de komende dagen te horen krijgen dat ze hun huizen moeten verlaten om zich in veiligheid te brengen.

Door Isi Stewart Duran (Socialist Party, Ierland), geschreven op 17 januari

Onophoudelijke rampen

De westkust van Noord-Amerika is een van de ergst getroffen gebieden door bosbranden. De combinatie van droge vegetatie en sterke wind betekent dat elke ontsteking zich snel kan verspreiden. Met de door klimaatverandering veroorzaakte stijgende temperaturen en langere perioden van droogte die toenemen, zijn plaatsen zoals Palisades in LA bijzonder kwetsbaar. In 2020 vatte een miljoen hectare in Californië in één week vlam, waarmee alle voorgaande records in de schaduw werden gesteld. Natuurlijk is de VS niet het enige land dat getroffen wordt door ergere bosbranden: Portugal, Canada en Brazilië waren andere landen die getroffen werden door bijzonder ernstige ongecontroleerde branden in 2024, het warmste jaar ooit.

2024 was het eerste jaar dat de belangrijke mijlpaal van 1,5°C boven het pre-industriële mondiale temperatuurniveau overschreed, de limiet die is vastgesteld door klimaatexperts die hebben gewaarschuwd dat dit meerdere omslagpunten in het klimaat kan veroorzaken met ‘abrupte, onomkeerbare en gevaarlijke gevolgen voor de mensheid’. Jaarlijkse overschrijdingen van de limiet van 1,5C geven niet noodzakelijk aan dat we deze mijlpaal al hebben bereikt, omdat deze meestal wordt berekend op een tijdschaal van een decennium. Toch laat het zien dat de klimaatcrisis snel verergert.

Klimaatonderzoeker Peter Thorne omschreef het als een ‘wake-up call voor de wereld’. Bosbranden zijn hier één gevolg van, en ze versnellen het ook, doordat ze de effectiviteit van koolstofputten (d.w.z. vegetatie) verminderen, die een vitale rol spelen bij het verwijderen van broeikasgassen uit de atmosfeer.

Profiteren van rampen

De destructieve drang naar winst boven alles, die de bestaansreden en drijvende kracht is van het kapitalisme, is de oorzaak van de toename van extreme weersomstandigheden die nu al een impact hebben op het leven van miljoenen mensen. Helaas stopt deze wrede logica niet bij een klimaatramp. Het blijft zoveel mogelijk rijkdom onttrekken aan gewone mensen en de aarde, zelfs in de meest erbarmelijke omstandigheden.

Als reactie op het verlies van duizenden huizen hebben huisbazen in omliggende gebieden de huurprijzen al met duizenden dollars verhoogd. Op dezelfde manier waren hebzuchtige speculanten binnen enkele dagen na de branden ter plaatse om te proberen de getraumatiseerde bewoners uit te buiten door grond tegen lage prijzen te kopen (een praktijk die de gouverneur tijdelijk moest verbieden).

Verder hebben verzekeringsmaatschappijen als Allstate en State Farm geweigerd om nieuwe eigendomsverzekeringen af te sluiten of bestaande te verlengen in Californië vanwege de ‘aanzienlijke verliezen’. Dit toont eens te meer aan dat de verzekeringsindustrie nooit mensen wil beschermen, en hoe meer gemeenschappen kwetsbaar worden voor extreme weersomstandigheden, hoe minder toegankelijk verzekeringen zullen worden.

Rampenkapitalisme

Vorig jaar stegen de jaarlijkse kosten van een eigendomsverzekering in de Pacific Palisades van $4.500 naar $18.000. Ondanks het feit dat Californië zo kwetsbaar is voor bosbranden, wordt er steevast te weinig geld uitgetrokken voor brandbeveiligingsdiensten. In plaats daarvan is de staat afhankelijk van de goedkope arbeidskrachten van gevangenen die als brandweerlieden ver onder het minimumloon worden betaald om in levensgevaarlijke omstandigheden te werken. Op dit moment zijn er 950 gevangenisbrandweerlieden ingezet om de branden onder controle te krijgen, voor een loon van $10,24 per dag.

‘Rampenkapitalisme’ was de term die gepopulariseerd werd door schrijfster Naomi Klein om uit te leggen hoe de rijken en machtigen profiteren van crises. We kunnen dit in actie zien in Californië, waar de verwoestende bosbranden enorme winsten opleveren voor de kapitalistische klasse, ondanks het feit dat het wijst op een verdere afbraak van het klimaat en vernietiging voor de hele mensheid en de wilde dieren wereldwijd.

Om onze toekomst te redden moeten mensen uit de werkende klasse en onderdrukten over de hele wereld gehoor geven aan de wake-up-call en vechten om ons ecosysteem te verdedigen tegen het kapitalistische systeem dat er een existentiële strijd tegen voert. Het ‘groene kapitalisme’ was altijd al oplichterij, maar zelfs deze pretentie van zorg voor het milieu wordt door onze maniakale heersers overboord gegooid, in navolging van Trump’s kreet ‘drill baby drill’ terwijl de wereld om ons heen in brand staat. Het enige dat in staat is om het op te nemen tegen de fossiele brandstofindustrie en de grote vervuilers, de rampkapitalisten, en hun hele systeem, is een internationale eco-socialistische kracht die vecht voor een rechtvaardige transitie op basis van publiek eigendom en democratische, rationele en duurzame planning van de economie.