VW. Sociale vrede zonder akkoord is een illusie

Nog geen drie weken na het beëindigen van 7 weken staking, ligt het werk bij VW opnieuw stil. De aanleiding? Voor sommigen een kleine harde kern van hoofdzakelijk Franstalige FGTB-militanten die het bedrijf "gijzelen" en het voortbestaan ervan bedreigen. Volgens ons het feit dat de staking werd beëindigd zonder oplossing, noch voor diegenen die tekenden voor de vertrekpremie, noch voor diegenen die "de morele plicht hebben" (zo wordt dat geformuleerd) op brugpensioen te vertrekken, noch voor de toekomstige structuur van het bedrijf.

Eric Byl

Geen garanties op papier

Zelfs de Tijd, nochtans niet van linkse signatuur, eindigde haar editoriaal (van 26 januari) als volgt: "Het personeel van Vorst dat niet met een superpremie vertrekt, wil zekerheid over de toekomst. Op papier. Zolang die er niet is, zal er herrie zijn aan de poorten van Vorst."

De directie van Vorst dacht weg te komen met haar verrottingsstrategie. Zeven weken staking waarvan 6 doorbetaald door VW en de belofte van een recordpremie moesten volstaan om de arbeiders op hun knieën het werk te doen hervatten, dacht ze.

De vakbondsdelegaties werden vakkundig om de tuin geleid. Zowel de Belgische VW-directie als Verhofstadt, Van Velthoven en Vande Lanotte wierpen zich op als "pragmatische" bondgenoten. Ze deden naar verluidt hun uiterste best om de schade te beperken en Vorst te redden. Zelfs de patroonsorganisaties vonden plotseling duizenden vacatures. Een uitzondering op het Generatiepact zou er niet komen, maar "met zoveel werklozen, is de kans op hertewerkstelling van 50-plussers minimaal", verkondigden de vakbondsdelegaties.

Veel beloftes, maar niets op papier. Een bediende schrijft op de werknemerssite van VW: "Ik als bediende heb volgende bedenkingen. We zijn nu 3 weken terug aan het werk. Meer informatie als vòòr de werkhervatting hebben we nog niet gehad. We blijven in het ongewisse over onze toekomst. Onze directie kan op geen enkele vraag een concreet antwoord geven. Moeten we dan verwonderd zijn dat er ongenoegen heerst? Meer en meer stel ik mij de vraag of gans het scenario geen "opgezet" spel is van de directie."

Actieplan ontbrak

De situatie bij VW bevat talloze lessen voor iedere syndicalist. In voorjaar 2006 waarschuwde het weekblad "Der Spiegel" voor een sanering en mogelijke sluiting van Vorst. Geen spandoeken, geen vlugschriften en geen informatievergaderingen. De vakbondsdelegaties herbevestigen integendeel hun vertrouwen in de directie. Kostbare tijd om een krachtsverhouding op te bouwen ging verloren.

Op de ondernemingsraad van 21 november, de staking was toen al spontaan uitgebroken, kondigde de directie de schrapping van 4.000 jobs aan. Een personeelsvergadering volgde. De opkomst was massaal, ook van werknemers van onderaannemers. Men sprak vanop het tweede verdiep van de parking zonder mogelijkheden voor vragen of voorstellen. Een pamflet met de belangrijkste punten uit de ondernemingsraad en een ordewoord, was er niet.

De optie van vertrekpremies werd meteen geopperd, over een actieplan bleef het akelig stil. Iedere speech eindigde met een solidariteitsverklaring aan de werknemers van onderaannemers, maar hun militanten en delegees mochten nooit aanschuiven bij de militantenvergaderingen van VW en waren zoals velen aangewezen op de media.

Onder druk organiseerden de vakbonden een solidartiteitsbetoging op 2 december. Bussen werden ingelegd naar de andere assemblagebedrijven. Een echt actieplan, erop gericht om het wijd verspreide solidariteitsgevoel met de arbeiders van VW om te zetten in concrete mobilisatie, kwam er niet. Het was aan LSP, PvdA en het steuncomité VW om raamaffiches uit te delen, daar waar de vakbonden als ze dat wensen, gebruik konden maken van een enorm reservoir aan delegees, militanten en leden om overal ten lande dergelijke affiches rond te dragen. Een solidariteitsstaking in alle grote bedrijven, zelfs al was het maar van een uur, werd nooit overwogen. Desondanks namen 25.000 mensen deel aan de betoging, maar ze werden zonder ordewoord naar huis gestuurd.

Politieke en patronale drempels werden in die dagen platgelopen door de vakbondsdelegaties, maar de arbeiders thuis of aan het pikket moesten gissen naar de stand van zaken. Verhofstadt slaagde erin om zich op te werpen als redder van VW nadat hij van de directie vage toezeggingen verkreeg over het behoud van 3000 jobs en de mogelijke toewijzing aan Vorst van de productie van de Audi A1 vanaf 2009.

Directie haalt overwinning van bovenaf

Geen wonder dat veel arbeiders eieren voor hun geld kozen en tekenden voor de vertrekpremies. Na 2 jaar zal daar netto slechts een derde van overblijven, maar dat beseffen velen nog niet. De delegaties lieten mensen intekenen nog voor een oplossing was gevonden voor alle categorieën, ook diegenen die in aanmerking kwamen voor brugpensioen en diegenen die ook morgen bij VW zullen verder werken. Op die manier werd alweer een stuk krachtsverhouding uit handen gegeven.

Tenslotte legden de delegaties in een slecht georganiseerd, sommigen zeggen gemanipuleerd, referendum het einde van de staking voor, zonder enige garantie voor de toekomst. Uitslag 56% voor en 44% tegen een stopzetting van de staking. Die "overwinning van bovenaf" breekt de directie nu zuur op. Sociale vrede legt men niet op met dreigementen en een uitputtingsslag, maar door een akkoord dat gedragen wordt aan de basis.