Rellen in Londen. Uitbarsting van woede en protest
Tottenham bevindt zich in de wijk Haringey in het noorden van Londen. In deze wijk zijn er meer dan 10.000 mensen afhankelijk van een werkloosheidsuitkering. Een van de buurten, Northumberland Park, behoort tot de meest achtergestelde buurten van Europa. De lokale gemeenteraad besloot om hier bovenop 41 miljoen pond te besparen op de openbare diensten en de werkgelegenheid. Eerder waren er in 1985 al rellen in Tottenham. Nu brandt Tottenham opnieuw en breiden de rellen zich uit naar andere delen van de stad en het land.
De buurt heeft al zwaar te lijden onder het besparingsbeleid en nu werden als gevolg van de rellen extra vernielingen aangericht aan huizen, winkels,… In tegenstelling tot wat sommige politici en media beweren, waren deze rellen niet het werk van buitenstaanders of hooligans. Het ging om een spontane uitbarsting van de woede van delen van de lokale bevolking, in het bijzonder de jongeren.
Het ging ook niet om ‘rassenrellen’, er waren jongeren van alle etnische achtergronden bij betrokken. De rellen begonnen nadat een 29-jarige man, Mark Duggan, door de politie werd neergeschoten. Er was op 4 augustus een vreedzame betoging die vertrok aan Broadwater Farm, waar Mark woonde. De betogers eisten “gerechtigheid” en een verklaring voor de dood van hun vriend. De betoging werd straal genegeerd door de autoriteiten.
De woede kookte over en het kwam tot rellen waardoor delen van de wijk werden herschapen in een slagveld. Zonder fundamentele veranderingen blijven de voorwaarden voor nieuwe rellen bestaan.
”Het tipje van de ijsberg”
Jongeren die de schade op zondag 7 augustus gingen opmeten, stelden dat de rellen in Tottenham de nacht voordien slechts een kleine flits biedt van de onderliggende woede en frustratie in de buurt.
De redenen voor de woede zijn onder meer de acute werkloosheid. Voor iedere vacature in Haringey zijn er 54 werkloze kandidaten. Eind juli plaatste de krant The Guardian nog een video waarin jongeren waarschuwen dat de sluiting van acht van de 13 jeugdclubs in de buurt tot rellen kon leiden.
“Er is hier niets voor ons”. De diensten voor jongeren worden hard aangepakt als onderdeel van het besparingsbeleid van de lokale gemeenteraad die wordt geleid door Labour. De gemeenteraad wil 41 miljoen pond op drie jaar tijd besparen.
Een 18-jarige man vertelde aan de krant London Evening Standard: “Er zijn geen kansen in deze buurt. De politie houdt ons tegen omdat we zwart zijn. Daarna houden ze iemand anders tegen omdat die een hoed op heeft.” Het racisme van de politie wordt amper betwist. Een jonge arbeider vertelde dat hij bijna dagelijks wordt tegengehouden als hij met de auto door de buurt rijdt.
De schokkende beelden uit Tottenham kwamen dus niet volledig onverwacht. De afgelopen jaren waren er overigens gelijkaardige rellen van jongeren in Frankrijk, Griekenland en andere Europese landen.
Velen hebben zoals de Socialist Party gewaarschuwd voor de gevolgen van de harde besparingen en de mogelijkheid van rellen. In April 2010 stelde zelfs Nick Clegg, toen nog een succesvol oppositieleider maar intussen Liberaal Democratische vice-premier in de besparingscoalitie, dat een Tory-regering zou leiden tot “onrust zoals in Griekenland.”
Van alle kinderen in Haringey groeit 36% op in een gezin dat moeite heeft om de touwtjes aan elkaar te knopen. Het beleid van de regering van Tories en Liberalen maakt het enkel nog erger. Veel jongeren in Tottenham wezen ook op het einde van de studiebeurzen als belangrijk onderdeel van de groeiende frustratie.
Nationale uitbreiding
De omstandigheden in Tottenham zijn geen unicum in het land. Integendeel, er zijn overal in het land besparingen op openbare diensten en werkgelegenheid waardoor volledige gemeenschappen ten gronde worden gericht.
Het duurde dan ook niet lang vooraleer de rellen en plunderingen zich verspreidden naar andere buurten van Londen. Stella Creasy, parlementslid voor Labour in het naburige Walthamstow, verklaarde zondagavond nog dat er in haar kiesdistrict geen rellen zouden komen. Enkele uren later verzamelden honderden jongeren in de lokale winkelstraat en in andere delen van Londen.
De dood van Mark Duggan in Tottenham is geen alleenstaand gegeven. Er zijn de afgelopen jaren verschillende zwarte mannen gedood door de politie. Dat leidt tot woede. Maar het meest explosieve gegeven is de oprukkende armoede, de gefnuikte ambities en de vervreemding die onder een groot deel van de bevolking van Tottenham schering en inslag is.
Stafford Scott, een welzijnswerker uit Broadwater Farm, verklaarde hoe de rellen begonnen: “De reden waarom dit gebeurde, is het feit dat de politie de gevoelens van de familie van de jonge man totaal negeerde. Er was geen enkele tussenkomst van iemand die contact moest leggen met de familie. Dat zorgt voor verontwaardiging en bijgevolg werd besloten om naar het politiekantoor van Tottenham te trekken omdat ze er daar blijkbaar niet van op de hoogte waren dat er een moord was gepleegd.”
Meer dan honderd mensen kwamen zaterdagnamiddag bijeen aan het politiekantoor van Tottenham. Stafford verklaarde dat de politie urenlang ieder contact met de betogers weigerde. Geen enkele verantwoordelijke werd naar de betogers gestuurd om met hen te spreken.
Inwoners van Tottenham zeggen dat de rellen begonnen toen een 16-jarige vrouw door de politie werd geslagen. Daarop werd de woede geuit op winkels. Er werden brandbommen gegooid en winkels werden geplunderd. Daarbij werden gsm’s en sportkledij gestolen. Dat zijn populaire producten onder jongeren, maar velen kunnen het zich niet permitteren gezien hun lage lonen of armzalige uitkering. Er werden echter ook basisproducten zoals voedsel of pampers mee gegritst. Dat wijst op de enorme armoede.
Wantrouwen
De politie beweert dat Mark Duggan werd neergeschoten nadat hij zelf het vuur op de politie opende. In de wijk wordt daar weinig geloof aan gehecht. Er is geen vertrouwen in de politie, zeker niet nadat werd bevestigd dat de politie loog over de dood van Jean Charles de Menezes in 2005 en van Ian Tomlinson vorig jaar. Er waren ook tal van andere incidenten, zoals de poging om Winston Silcott te laten opdraaien voor misdrijven en het schandaal van de ‘Tottenham Three’ tijdens de rellen in Broadwater Farm in 1985.
Er is ook geen vertrouwen in de IPCC, de onafhankelijke klachtencommissie van de politie. Zondagavond had The Guardian nog geschreven dat er “betrouwbare bronnen” waren die bevestigden dat de kogel in de politieradio, het ‘bewijs’ dat Duggan had geschoten, eigenlijk afkomstig was van de politie zelf.
De IPCC suggereerde al snel dat de agenten terugschoten nadat iemand op hen had gevuurd. Intussen weigert de commissie iedere commentaar.
Wij stelden na de dood van Smiley Culture eerder dit jaar dat er nood is aan een echt onafhankelijk onderzoek door vertegenwoordigers van de lokale vakbonden, gemeenschapsorganisaties en jongeren. Dit onderzoek moet volledige toegang krijgen tot al wie betrokken was bij de politie-operatie die leidde tot de dood en het onderzoek moet alle bewijsmateriaal kunnen verzamelen om tot een conclusie te komen.
Breed gedragen woede tegenover de politie
De overgrote meerderheid van de lokale bewoners is niet opgezet met de rellen en veroordeelt het platbranden van huizen, postkantoren en gemeentediensten. Er is een breed gedragen woede omdat de politie niet is tussengekomen om de huizen en kleine winkels te beschermen.
Gezien de voorspelbaarheid van de rellen, was er woede omdat de politie niet in staat was de wijken te beschermen. Velen wezen daarbij naar de besparingen op de politiediensten.
Paul Deller van de Londense politie verklaarde: “De moreel onder de politie-agenten die met dit incident moeten omgaan, en onder de politie in het algemeen, staat op het laagste punt ooit door de aanhoudende aanvallen van de regering in de vorm van herzieningen van de lonen en arbeidsvoorwaarden.”
Een jonge werkende klaagde aan dat er de afgelopen jaren amper aandacht was voor de wijk, terwijl ze dan heel wat vrienden verloor aan criminaliteit en geweld. Het is pas na de rellen dat er belangstelling in de wijk wordt gevestigd. Een jonge werkloze die aan het protest aan het politiekantoor van Tottenham deelnam, klaagde dat de mediaberichtgeving liet uitschijnen dat enkel zwarte mensen aan het protest deelnamen. Hij stelde dat jongeren van alle onderdelen van de gemeenschap aanwezig waren en hij vreesde dat de situatie zal worden voorgesteld als “rassenrellen”.
Na het schandaal rond Murdoch en de jarenlange campagne om jongeren in de traditionele media te criminaliseren, wordt nog weinig geloof gehecht aan de media. Na de rellen in Londen lijkt het alsof de media effectief benadrukken dat er sprake is van rassenrellen. Dat zal de geloofwaardigheid van de media enkel verder ondermijnen.
Nood aan georganiseerde en verenigde campagne
Rellen zijn een begrijpelijke uiting van woede tegenover de voorwaarden waarin zoveel jongeren leven. Maar het biedt geen weg vooruit. Integendeel, de vernietiging van huizen en diensten maakt de problemen van de lokale bevolking enkel nog groter.
De achtergrond van deze gebeurtenissen moet worden gezocht bij de plundering van de openbare diensten en jobs door de regering. De arbeiders worden geconfronteerd met de zwaarste aanval op hun levensstandaard sinds de jaren 1920.
Veel jongeren wordt hun toekomst ontnomen. De leiding van de vakbonden of de studentenbeweging biedt geen strategie aan om collectief in verzet te gaan. Het is dan ook niet verrassend dat een minderheid reageert zoals dit nu gebeurt.
Er is echter nood aan een georganiseerde en eengemaakte campagne om voor werk, huisvesting en diensten op te komen. In september 2009 voorspelde vakbondsleider Brendan Barber al dat de besparingen van de regering tot rellen zouden leiden. Jammer genoeg heeft hij niets gedaan om de jongeren een alternatieve mogelijkheid van verzet aan te bieden.
Het afschaffen van studiebeurzen voor 16-19-jarige studenten en het verdriedubbelen van het inschrijvingsgeld voor studenten leidde eind 2010 tot massale acties. Er kwam van de leiding van de National Union of Students echter geen strategie voor de campagne. De beweging eind 2010 was wel belangrijk om de leugen dat de besparingen onvermijdelijk waren te doorprikken.
De rellen zijn in essentie een uitdrukking van de crisis en de tegenstellingen van het kapitalisme. De bedrijven willen enkel winst en zijn niet geïnteresseerd in onderwijs, opleiding en tewerkstelling van jongeren.
De kapitalistische politici hebben geen oplossingen. De regering van Tories en Liberaal-Democraten willen extra besparingen opleggen om de banken en het kapitalistische systeem tevreden te stellen. Terwijl de premier en andere ministers in exclusieve vakantie-resorts uitrusten, is Londen aan het branden. De Londense burgemeester Johnson verklaarde enkel dat de Londense economie “dergelijke rellen kan missen als kiespijn.”
Het lokale parlementslid David Lammy (Labour) veroordeelde de rellen als “totaal onaanvaardbaar”, maar hij bood evenmin een alternatief voor de onaanvaardbare voorwaarden waarin de bevolking van zijn kiesdistrict leeft. Hij ging ook niet in tegen de enorme besparingen die door de lokale gemeenteraad onder de controle van Labour worden doorgevoerd. Heel wat Labour-gemeenteraden kwamen aan de macht omdat de kiezers hoopten dat Labour hen zou beschermen tegen de besparingen van de Tories, niet om zelf de besparingen van de regering door te voeren. Deze gemeenteraden zouden een begroting moeten opstellen die uitgaat van de noden van de bevolking waarbij de lokale diensten middelen krijgen. Ze zouden van de regering de nodige middelen daartoe moeten eisen, net zoals de door socialisten geleide Labour-gemeenteraad van Liverpool dit in de jaren 1980 deed.
Broadwater Farm 1985
In oktober 1985 zorgde de dood van Cynthia Jarrett voor een breed verspreide woede tegenover de Londense politie. Winston Silcott, Mark Braithwaite en Engin Raghip, de “Tottenham Three”, werden in maart 1987 ten onrechte veroordeeld voor de moord op agent Keith Blakelock tijdens de rellen van Broadwater Farm.
De veroordeling werd in november 1991 teniet gedaan nadat forensisch onderzoek uitwees dat de ‘bekentenissen’ van de drie opgezet spel waren. Youth Against Racism in Europe en de aanhangers van Militant, de voorloper van de Socialist Party, speelden een centrale rol in de campagne om Winston Silcott te verdedigen. We eisten zijn vrijlating.
Er zijn vandaag heel wat gelijkenissen met de situatie in Tottenham in 1985, maar er zijn ook verschillen. In de jaren 1980 was Haringey een van de Labour-gemeenteraden die aanvankelijk beloofde om de besparingen van Thatcher te weigeren en om een begroting op te stellen op basis van de behoeften, zoals dit in Liverpool gebeurde.
Vandaag gaat het gemeentebestuur van Haringey over tot zware besparingen. Het budget voor jeugdwerk is met 75% verminderd. Dat verschil is een uitdrukking van de omvorming van Labour tot een partij van de grote bedrijven. De partij geeft geen stem aan de arbeiders.
Een artikel van The Guardian over de jongerenfaciliteiten in de wijk laat Erika Lopez aan het woord. Zij is als 19-jarige betrokken bij de jongerengroep Hype (Haringey Young People Empowerd). Deze groep gaat in tegen het geweld van bendes. Zij verklaarde: “Ik ben kwaad, maar wat kunnen we er echt aan doen? Het is niet dat we kans maken om een strijd tegen de regering te winnen.”
Die wanhoop is begrijpelijk, maar we niet terecht. Waarom zouden we niet kunnen winnen van een zwakke en gehate regering? Een sterke oppositie die inspeelt op thema’s zoals de besparingen en het Murdoch-schandaal kan een einde maken aan deze regering.
Het klopt wel dat Labour geen alternatief biedt. Het lokale parlementslid van Labour wijst graag op zijn afkomst, maar hij heeft geen typisch leven zoals dat van de doorsnee inwoner van Tottenham. Zelf genoot hij onderwijs in een private school en trok hij vervolgens naar de elitaire Harvard-universiteit in de VS. Dat is typisch voor een parlementslid.
Bij de verkiezingen van 2010 had de Trade Unionist and Socialist Coalition (TUSC) een kandidaat in Tottenham die meer dan 1.000 stemmen behaalde. Dat was een uitdrukking van de woede tegenover Labour en het biedt een beeld van het potentieel voor een nieuwe arbeiderspartij.
Verzet tegen de besparingen organiseren
Er is nood aan een massale en vastberaden beweging tegen de sociale slachtpartij die de regering aanricht. Hiertoe moeten jongeren aansluiting zoeken bij de machtige organisaties van de arbeidersklasse. We zagen de macht van die arbeidersbeweging in de grote vakbondsbetoging van 26 maart en de staking van 750.000 ambtenaren en leraars op 30 juni. Daar zagen we welke kracht de georganiseerde arbeiders hebben.
De meeste Britse jongeren hebben nog nooit deelgenomen aan een georganiseerde massacampagne die de regering een nederlaag kan bezorgen en toegevingen afdwingt voor de levensomstandigheden van de werkende bevolking. Velen hebben wel gekeken naar de revoluties in Egypte en Tunesië en ook in Groot-Brittannië zullen er opnieuw massabewegingen ontwikkelen.
Zowat 20 jaar geleden was er de massale en democratisch georganiseerde campagne tegen de gehate Poll Tax waarbij 18 miljoen mensen weigerden deze belasting te betalen. Dit leidde tot de val van Margaret Thatcher, de ‘iron lady’.
Een campagne in Haringey tegen de sluiting van jeugdclubs toonde het potentieel van lokaal verzet. In een wijk waar criminaliteit en geweld welig tieren, was er een oproep dat niets zou worden ondernomen tegen mensen die naar een andere wijk trokken om daar aan bijeenkomsten van de campagne deel te nemen.
Jongeren moeten hun eigen democratische massabeweging organiseren met anti-besparingsgroepen op de scholen, universiteiten en hogescholen. Communicatie via Facebook en Twitter moet worden aangevuld met democratische discussies op algemene vergaderingen en meetings. Daar moet worden gediscussieerd over hoe de beweging kan worden georganiseerd en welke eisen nodig zijn.
Het is belangrijk dat jongeren banden aangaan met de vakbonden om samen te bouwen aan een beweging die krachtig genoeg is om de besparingen te stoppen en een einde te maken aan de cyclus van geweld en miserie in wijken als Tottenham.
Op basis van ervaringen zullen steeds meer jongeren bereid zijn om zich te organiseren in het verzet en om de discussie over een socialistisch programma aan te gaan. Een dergelijk verzet moet opkomen voor het recht op een degelijke opleiding, werk, huisvesting,… Het zou ingaan tegen het inschrijvingsgeld aan de universiteiten en voor de onmiddellijke invoering van een studentenloon waarmee jongeren kunnen rondkomen.
De Socialist Party eist:
- Een onafhankelijk onderzoek onder leiding van de vakbonden naar de dood van Mark Duggan. Afschaffing van de IPCC. De politie moet verantwoording afleggen doorheen democratische controle door de locale bevolking.
- De gemeente moet onmiddellijk alternatieve huisvesting aanbieden voor wie zijn huis verloor tijdens de rellen. Er moet worden geïnvesteerd in sociale huisvesting en renovatie. Dat zorgt voor werk en het verbetert de gezondheidsomstandigheden.
- De gemeenteraad moet onmiddellijk terugkomen op de beslissing om de lokale jongerendiensten af te bouwen of te sluiten. De gemeente moet van de regering de nodige middelen eisen om deze voorzieningen te kunnen behouden.
- Stop alle besparingen in de openbare diensten en op het vlak van werkgelegenheid. Voor gratis en degelijk onderwijs. We eisen grote publieke investeringen om jobs en diensten te creëren.
- Voor een massale campagne die opkomt voor deze eisen en tegelijk vecht voor een socialistische samenleving met een democratische planning van hoe we de rijkdom en middelen inzetten. Dat moet onder de controle en het beheer van de arbeidersklasse.