Vervuiling, verspilling… Marktchaos overwinnen door socialistische planning
“Niets is krachtiger dan een idee waarvoor de tijd rijp is” (Victor Hugo)
De verdedigers van het kapitalisme schilderen hun systeem af als de meest efficiënte en innoverende economie, als een goed geoliede machine die onweerstaanbaar vooruitgaat. In feite is het tegendeel waar: het is een pletwals die lukraak voortbeweegt, onderdelen verliest en een verstikkende rook uitademt. In plaats van een efficiënte organisatie van de economie, geeft de marktlogica uitdrukking aan de belangen, gevoelens en fantasieën van rijke beleggers en roofzuchtige beleggingsfondsen die niet in staat zijn een echte langetermijnvisie te ontwikkelen.
Artikel door Constantin (Luik) uit maandblad De Linkse Socialist
Markteconomie of milieu: het één of het andere
Kapitalisme is gebaseerd op concurrentie tussen bedrijven. Om hun concurrenten te verpletteren, moesten ze oorspronkelijk sterker bouwen. Het probleem is: hoe kan men winst blijven maken wanneer de markt verzadigd is? Wat blijkt is dat het geen steek houdt om duurzame voorwerpen te verkopen. Waarom een product slechts eenmaal per consument of per huishouden verkopen? De energie die wordt besteed om mensen ervan te overtuigen dat het praktisch – en zelfs noodzakelijk – is om bepaalde producten in tweevoud of in verschillende kleuren te hebben, om voorwerpen voor eenmalig gebruik te produceren of om de kwaliteit van producten te verminderen, is gewoon niet te overzien. Wat een verspilling van talent en middelen. Zij die het hebben over “groen kapitalisme” en onze actie willen beperken tot wat aanvaardbaar is in de markteconomie, willen ons doen geloven dat het systeem dat geplande veroudering tot een kunstvorm heeft verheven, in staat is ons te redden!
Als we een kans willen maken tegen de klimaatverandering, kunnen we het ons niet veroorloven nog langer de chaos op de markt te ondergaan. Wij moeten ons losmaken uit de logica van dit systeem en ons bevrijden van de tirannie van de kapitalisten die onze planeet vernietigen. Daarom verdedigen we de omverwerping ervan, om een democratisch geplande economie uit te bouwen. We noemen dat socialisme.
De economie plannen? Meer hebben kapitalisten niet nodig om ons voor “gek” te verklaren! De huidige bezitters van de productiemiddelen zijn nochtans bezig met een uiterst grondige planning en laten geen middel onbenut om hun concurrenten te verpletteren. De multinationals bestuderen de verschillen in lonen en arbeidsvoorwaarden in de wereld, hoe zij druk kunnen uitoefenen om deze te doen dalen, hoe zij de productie in de vier windstreken kunnen organiseren en het vervoer van goederen kunnen beheren, enz. Zo bevinden we ons in een situatie waarin Waals hout wordt verkocht aan grote Chinese bedrijven die er meubels van maken… die vervolgens in België verkocht worden. Alles wordt met de grootste zorg berekend.
Wat wij onder socialisme verstaan, is de uitbreiding van de reeds aanwezige elementen van planning tot de gehele samenleving door middel van de onteigening van grote ondernemingen (banken, verzekeringsmaatschappijen, farmaceutische reuzen,…) om deze onder de democratische controle en het beheer van de gemeenschap te plaatsen. Op die manier zouden we al het bestaande potentieel kunnen mobiliseren om het klimaatgevaar aan te pakken.
Wat zou een democratisch geplande socialistische economie in een paar maanden kunnen doen?
- 12% van de totale CO2-uitstoot is afkomstig van het wegvervoer. Door massaal te investeren in gratis openbaar vervoer, door goederen per spoor te vervoeren en door te voorkomen dat de wereldzeevaart wordt gebruikt als middel om de arbeidskosten te drukken, zouden deze emissies drastisch worden teruggedrongen.
- 6% van de uitstoot is afkomstig van ontbossing en bosbranden. Ontbossing zou snel in zijn tegendeel kunnen worden omgezet, terwijl bosbranden kunnen worden teruggedrongen door bosbeheer, meer verantwoorde stadsplanning en overheidsinvesteringen in brandweer.
- Inefficiënte processen in de industrie en energiesector zijn goed voor ongeveer 10% van alle emissies. Een planeconomie die onnodige verspilling tegengaat en energiebesparende investeringen zouden deze emissies drastisch verminderen.
- 17,5% van de emissies is afkomstig van energie in gebouwen. Een ambitieus publiek plan om gebouwen wijk per wijk te isoleren zou zorgen dat er daar bijna niets van overblijft.
- Hele kapitalistische structuren en extreem destructieve sectoren kunnen worden ontmanteld: de wapenindustrie, de extreem buitensporige reclame-industrie, financiële speculatie, inclusief cryptomunten.