Paraguay. “Rode bisschop” doorbreekt het machtsmonopolie van de rechtse Colorado partij
Fernando Lugo, een voormalige bisschop en leider van de Patriottische Alliantie voor Verandering (APC), heeft de verkiezingen in Paraguay gewonnen. Hiermee werd voor het eerst in 62 jaar de macht gebroken van de Colorado partij. Volgens exitpolls haalde Lugo 34% tegenover 28,9% voor Blanca Ovelar, de kandidaat van Colorado. Ex-generaal Lino Oviedo haalt een gelijkaardig percentage, Oviedo zat tot voor kort nog in de gevangenis na een mislukte poging tot staatsgreep om zo de electorale opgang van Lugo te stoppen.
Dit resultaat versterkt het aanhoudende proces in Latijns-Amerika van de verkiezing van radicale populisten of linkse leiders. Het is bovendien een historische ontwikkeling in Paraguay. Geen enkele partij die momenteel ergens aan de macht is, hield het langer vol dan de Colorado partij. Zelfs de stalinistische dynastie van Kim il Jong in Noord-Korea of de Cubaanse KP zijn nog niet zo lang aan de macht als de Colorado partij in Paraguay. Die was aan de macht sinds het einde van de burgeroorlog in 1947. In 1954 werd de verkozen president afgezet door generaal Alfredo Stroesner en werd in naam van Colorado een brutale dictatuur gevestigd. In 1989 werd Stroesner zelf omvergeworpen door een andere generaal en kwamen er “vrije” verkiezingen waarbij de Colorado erin slaagde om aan de macht te blijven.
Het leek erop dat Colorado het handboek “Hoe aan de macht blijven” had geschreven. Dat verklaart de zenuwachtigheid van de bevolking en de opluchting toen de exit polls werden bevestigd. In een online peiling van de krant La Nacion stelde 87% dat het waarschijnlijk was dat de regering zou proberen Lugo zijn overwinning te ontnemen via fraude. Deze angst werd bevestigd door mediaverslagen die ingingen op onregelmatigheden. Zo stonden op de kieslijsten mensen die hadden deelgenomen (en hun leven hadden gelaten) in de oorlogen tussen 1865 en 1870. Een columnist schreef: “Don Froilán Noguera, 140 jaar oud, heeft de oorlog overleefd, maar lijkt nu gevallen te zijn voor fraude.”
De “rode bisschop”
Fernando Lugo heeft als bijnaam de “rode bisschop”. Zijn campagneslogan was “Verandering of dood”. In zijn toespraken richtte hij zich tegen corruptie en onrechtvaardigheid. “Er zijn teveel verschillen tussen de kleine groep van 500 families die een levensstandaard van de Eerste Wereld kennen, terwijl de grote meerderheid van de bevolking in een armoede leeft die aan miserie grenst.” Zijn tegenstanders probeerden Lugo af te doen als een lokale variant op Chavez of Morales. De vorige president, Nicanor Duarte, waarschuwde de dag voor de verkiezingen nog dat er groepen van Venezolanen en Ecuadorianen vernielingen zouden kunnen aanrichten indien Lugo niet zou winnen.
Lugo zelf lijkt zich eerder te baseren op het voorbeeld van de Braziliaanse president Lula dan op Chavez. “Ik ben gewoon om te stellen dat honger en werkloosheid, net als het gebrek aan gezondheidszorg en onderwijs, geen ideologie kennen”, verklaarde hij in een interview. Hij zou wel eens snel kunnen worden geconfronteerd met de politici die hij bewondert. Tijdens zijn verkiezingscampagne beloofde Lugo dat hij betere elektriciteitsprijzen zou onderhandelen met Brazilië op basis van het gezamenlijk project van de stuwdam van Itaipú. Hij beloofde ook een landhervorming door te voeren in de vierde grootste sojabonen producent ter wereld. De confrontatie met de grootgrondbezitters zou de regering recht tegenover de agro-industrie uit buurland Argentinië plaatsen.
Als Lugo niet wil breken met het kapitalisme, zou hij wel eens snel het voorbeeld van Lula kunnen volgen en ook een neoliberaal beleid voeren. Maar dan zonder het voordeel van een groeiende economie (zoals in Brazilië het geval is). Het is echter ook mogelijk dat massabewegingen van de arbeiders en armen Lugo in een meer radicale richting stuwen.
Uitbarstingen van vreugde
De straten van de Paraguyaanse hoofdstad Asunción waren na de verkiezingen niet het toneel voor rellen en gevechten. In de plaats daarvan was er muziek en feestvreugde. De hoop op verandering is bijzonder groot en dat is niet verwonderlijk. Meer dan de helft van de bevolking moet met minder dan 2 dollar per dag rondkomen, 36% zelfs met minder dan 1 dollar. De feestvreugde op straat was enorm en kende een uitbarsting toen de Colorado partij haar nederlaag erkende. De feesten waren niet beperkt tot de straten van steden in Paraguay, ook in Buenos Aires (Argentinië) werd gefeest. Daar wonen zowat 2 miljoen Paraguayanen. En zelfs in New York vierden migranten de overwinning van Lugo.
Deze overwinning kan de vakbonden, politieke activisten en arbeiders in Paraguay het zelfvertrouwen geven om verder te gaan. In zijn eerste persconferentie stelde Lugo dat het politieke establishment zich moet verenigingen voor de nationale belangen. Zijn verkiezing is een belangrijke verandering, maar het zal met zijn beleid moeten zijn dat hij de rijke minderheid aanpakt en breekt met het imperialisme. Zijn meer radicale collega’s in Bolivia en Venezuela tonen aan dat de weigering om te breken met het kapitalisme gevaarlijk is en bovendien heel wat frustraties met zich meebrengt. De arbeiders en armen moeten gebruik maken van de gewijzigde politieke situatie om zich te organiseren rond een duidelijk socialistisch programma dat breekt met het kapitalisme en imperialisme.