Asociaal beleid biedt ruimte voor populisme
Een van de belangrijkste politieke ontwikkelingen van 2007 was wellicht de verkiezingsoverwinning van Lijst Dedecker in juni. Op 10 juni haalde de partij bij haar eerste deelname meteen 6,2% van de stemmen. Een onderzoek dat recent werd gepubliceerd, stelde dat meer dan één vijfde van de kiezers overweegt om een stem uit te brengen op de partij van Dedecker.
De kans is groot dat de komende verkiezingen de Lijst Dedecker meer stemmen zal opleveren. De meeste stemmen haalde Dedecker zoals verwacht bij Vlaams Belang en Open VLD maar ook SP.a en zelfs Groen verloren stemmen aan LDD. Dedecker profileerde zich als een alternatief voor het Vlaams Belang (en kan op een ruime mediabelangstelling genieten om die rol te spelen).
Het resultaat van de verkiezingen bracht verschillende commentatoren ertoe om te stellen dat er een “verrechtsing” zou zijn in Vlaanderen. Een grote meerderheid stemde inderdaad op rechtse partijen, maar de steun voor rechtse oplossingen blijft wel erg klein. Het onderzoek dat het kiespotentieel van LDD vaststelde, bracht ook een overzicht van welke thema’s belangrijk zijn voor de kiezers: sociale zekerheid en gezondheidszorg stonden vooraan. Deze sociale thema’s komen enkel op een negatieve wijze aan bod in de media. De partijen die de verkiezingen wonnen (CD&V of LDD) bieden er ook geen oplossingen voor aan.
CD&V probeerde in haar nieuwjaarsboodschap een socialere retoriek voorop te stellen. Dat werd meteen gecounterd door Dedecker die stelde dat Etienne Schouppe bij zijn vertrek als spoorbaas 2 miljoen euro opstreek op kosten van de belastingsbetalers. Dat klopt, maar zal Dedecker de topmanagers aanpakken? We dachten het niet. Hij koppelde zijn aanval op Schouppe overigens onmiddellijk aan de eis van een privatisering van de NMBS. Eerder verklaarde Dedecker dat er te weinig arbeiders in het parlement zitten. Niet dat zijn partij daar iets aan heeft veranderd overigens. Maar dit soort thema’s zijn geen typische bekommernissen voor rechts-liberalen.
Partijen als LDD slagen er in om een deel van het ongenoegen in de samenleving in hun richting te kanaliseren door op een populistische manier in te spelen op dat sociaal ongenoegen. Zolang er geen linkse vertaling komt van dat ongenoegen is er ruimte voor rechts-populistische formaties als LDD. Dedecker kan die positie enkel behouden als hij ver van deelname aan het neoliberale beleid blijft – zijn eigen programma. Als geïsoleerde nar kan hij, zolang de klassenstrijd geen arbeidersalternatief opwerpt, een tijd stemmen blijven trekken. Maar de roep naar een socialer en rechtvaardiger beleid zal geen gehoor vinden bij een neoliberale populist als Dedecker.