Mexico. Honderden sympathisanten trekken naar Oaxaca om de beweging te steunen

In de Mexicaanse provincie Oaxaca was er een maandenlange staking van de leraars die oversloeg naar andere sectoren. De arbeiders en arme boeren begonnen hun eigen regels op te leggen in de deelstaat, tot dit op harde repressie van het regime botste. Op dit ogenblik gaat de beweging verder en trekken heel wat Mexicanen naar Oaxaca om hun solidariteit te tonen. Eén van hen is Juan Guerrero van het CWI die verslag uitbrengt.

Juan Guerrero

Een week geleden spraken we af aan het monument voor de revolutie in Mexico-stad. Daar zou om 9u ’s ochtends een bus vertrekken naar Oaxaca. Toevallig is er ook net het vertrek van een door Nike gesponsorde loopwedstrijd. Een 100 politie-agenten staan opgesteld aan het monument.

We zijn met meer dan 300 vakbondsmilitanten, activisten en aanhangers van de Volksvergadering van het volk van Oaxaca (APPO) verzameld voor een lange reis: een 12 uur durende busreis naar Oaxaca om er onze solidariteit te tonen met de bevolking daar en de strijd van het APPO in het bijzonder.

De karavaan wordt voorafgegaan door enkele hongerstakers uit Oaxaca die actie voerden aan het monument van Benito Juarez, een held uit de eerste Mexicaanse revolutie en zowat de bekendste Oaxacaan. Na hun bus volgden er nog 32 andere bussen in een lange rij.

De karavaan vertrekt vanuit Mexico-stad en krijgt de steun van activisten uit andere delen van het land op weg naar Oaxaca. De beweging die daar plaatsvond en de brutale repressie door de overheid is een nationaal en internationaal thema geworden. Het is op deze basis dat internationaal netwerken van activisten, migranten uit Oaxaca, internationale arbeidersorganisaties,… erin slagen om de officiële stilte in de massamedia te doorbreken. De media probeert de massale acties verkeerdelijk voor te stellen als gewelddadig en geleid door egoïstische leraars die al een betere levensstandaard hebben dan de rest van de bevolking.

Op weg…

Op weg naar het zuiden kwamen lokale groepen hun steun betuigen aan de karavaan. Op een stopplaats kwam er een groep lokale sympathisanten met voedsel voor de reizigers. Honderden sinaasappels werden verspreid langs de schijnbaar eindeloze rij bussen.

November is de oogstmaand voor maïs en na de oogst worden ook sprinkhanen gevangen die gedroogd worden en opgegeten. Op een bepaalde stopplaats werden zo’n sprinkhanen aangeboden aan de manifestanten. Dat konden we uiteraard niet weigeren, zeker niet als buitenlandse bezoekers op de bussen.

De meerderheid van de bevolking van Oaxaca bestaat uit mensen met een indigene achtergrond. In Mexico bestaat tussen 10 en 15% van de bevolking uit indigenen. Zij vormen meestal de armste lagen van de samenleving, in 2005 leefde 81% van hen in armoede. Deze bevolkingsgroep steunt de acties van APPO.

Barrikaden

Rond middernacht kwam de karavaan aan in Oaxaca-stad, de hoofdstad van de deelstaat. We werden er ontvangen door activisten van de universiteit en lokale jongeren die de barricaden rond de universiteit bewaakten. De bussen konden door de barricaden heen manoeuvreren. Die barricaden waren soms erg spectaculair met uitgebrande bussen die versterkt werden met beton, terwijl er anderen uit een houten constructie bestonden. De volgende dag zagen we de overblijfselen van een 6 uur durend gevecht tussen actievoerders en politie op 2 november. De “barricade van de dood”, waar verschillende mensen werden doodgeschoten, blokkeert een kruispunt van drie belangrijke wegen aan de rand van de stad. Uitgebrande auto’s vormen een eerste verdedigingslinie. Daarachter ligt er een rij molotov-cocktails klaar in voornamelijk lege flesjes van Pepsi Cola, “aangeslagen uit een vrachtwagen van Pepsi” die nu deel uitmaakt van de barricade…

We werden gevraagd om deel te nemen aan een meeting toen we net aankwamen aan de universiteit. Na een verwelkoming door de verschillende groepen die deel uitmaken van de Volksvergadering van de bevolking van Oaxaca (APPO), werd ons gevraagd om die nacht deel te nemen aan de bewaking van de barricaden. De details over de beveiliging werden ons verteld door gemaskerde jongeren. Ze zeggen ons dat één vuurpijl betekent dat er politie aankomt, twee vuurpijlen betekent dat ze echt dicht worden en bij drie begin je beter te lopen. De nacht verliep vrij rustig met af en toe politie of paramilitairen die in de buurt kwamen, waardoor iedereen wakker en nerveus was. Ze rijden rond in witte auto’s, komen in de buurt van de barricaden, schieten wat in de lucht (althans iedereen hoopt dat ze in de lucht schieten). We zagen hoe enkele actievoerders zich bezeerden toen ze te snel naar de grond doken toen een alarmsignaal werd gegeven.

Solidariteitsbetoging

De volgende ochtend moesten we vroeg klaarstaan om deel te nemen aan een betoging van de campus naar het stadscentrum waar we ook zouden mogen onze groeten overbrengen aan een algemene vergadering van APPO. De studenten en activisten kwamen samen aan de universiteit waar er ontbijt voorzien was voor 300 bezoekers. Dat verliep zonder enige problemen. Er lijkt steeds wel ergens voedsel op te duiken en ook koffie of slaapplaats vinden we altijd wel ergens. De studenten krijgen veel steun van de lokale gemeenschap. Ouders van de studenten staan in voor het koken, het ophalen van bijdragen onder hun buren en in winkels. Zo blijft alles gaande. Geregeld komen er mensen naar de universiteit met een mand vol voedsel of met giften voor de strijd.

Als onze betoging eindelijk vertrekt, rond de middag, is het stikheet. In de iets betere wijken worden we ook verwelkomd, maar minder warm als in de armste wijken waar de bevolking naar buitenkomt om mee te betogen en te klappen. We gaan traag vooruit en, traditiegewijs, wordt in drie ordelijk opgemaakte rijen gestapt. Een aantal betogers zijn daar radicaal in en roepen “blijf in je lijn” als iemand tevergeefs probeert elders even wat schaduw op te zoeken.

Als we aankomen bij het hoofdkwartier van de APPO is er wat ontgoocheling als blijkt dat we niet kunnen deelnemen aan de algemene vergadering. De zaal zit te vol en de mensen zijn bang voor infiltranten en pogingen van de staat om er leiders van de APPO te komen oppakken. We besluiten om gewoon verder te betogen door het stadscentrum. Op een bepaald ogenblik horen we geluid van achter een huizenblok. Het is het geluid van een betoging, dus gaan we erop af. Het blijkt te gaan om een reeks televisies waarop zelfgemaakte DVD’s worden afgespeeld met beelden van de enorme betogingen. De verkopers en kleine handelaars maken hiermee duidelijk aan welke kant ze staan.

De algemene vergadering van de APPO besliste intussen om een centrale raad te verkiezen met een regionale vertegenwoordiging en een vertegenwoordiging van verschillende organisaties en collectieven die deel uitmaken van de APPO. Er wordt ook beslist om meer barricades op te werpen in de hoofdstad en andere steden in de deelstaat. Er zullen ook vliegende piketten worden opgezet om duidelijk te maken dat Oaxaca onregeerbaar geworden is en dat de gouverneur van de PRI, Ulises Ruiz, moet vervangen worden.

We hebben met het CWI voorheen al artikels gepubliceerd rond de politieke eisen en organisatorische aspecten van de APPO. (zie onder meer onze pagina over Latijns-Amerika). De hernieuwde strijd in Oaxaca komt steeds dichter bij de verwachte protestacties in Mexico-stad tegen het inzweren van president Calderon. Er is een grote bijeenkomst gepland op 20 november en er volgen grote acties op 1 december. Dit geeft aan hoe de Mexicaanse politieke en economische elite de controle over de situatie aan het verliezen is.

Het is positief dat APPO op dit ogenblik min of meer spontaan een uitdrukking geeft aan de bereidheid om te strijden onder arbeiders en armen. Er is een enorm vacuüm in en rond de arbeidersbeweging. De vakbondsleiders zijn het niet waard om arbeidersvertegenwoordigers genoemd te worden, de traditionele vakbonden worden gedomineerd door corruptie en omkoperij. Van de rechtse partijen PAN en PRI moeten de arbeiders niet veel verwachten. Manuel Lopez Obrador van de PRD wordt gezien als iemand die aan de kant van de armen staat en die zich verzet tegen privatiseringen, maar weinig arbeiders hebben illusies dat de PRD hun eisen zou uitvoeren.

Het vacuüm brengt schade toe aan de belangen van de arbeidersklasse. De oproep voor een nieuwe arbeiderspartij is een belangrijke taak in de onmiddellijke toekomst. Het is een centrale taak voor revolutionaire socialisten, naast het opbouwen van hun eigen krachten.