Nieuwe film: “Baader-Meinhof Komplex”

De nieuwe film over Baader-Meinhof brengt een beeld van de politieke sfeer in de jaren 1970 in Duitsland en ook van de terreurgroep RAF. De film probeert zo goed mogelijk aan te sluiten bij wat er echt gebeurd is, maar toch is het geen documentaire. Er zijn heel wat actiebeelden met gekende acteurs. Dat maakt het een complexe productie.

Jonas Honauer. Dit artikel verscheen eerder op www.slp.at, de website van onze Oostenrijkse zusterpartij

[box type=”shadow” align=”alignright” width=”100″]

Deze week publiceerde De Standaard een interview met de auteur van het boek over de RAF dat werd verfilmd. De auteur doet afstand van zijn vroegere radicaal-linkse visies. Maar op één vraag geeft hij wel een erg interessant antwoord: de vraag of er ooit sprake was van sympathie voor de RAF. De auteur antwoordde: "Niet voor de beweging, nee. Telkens als ik op een vliegveld tussen de benen getast wordt bij een controle, herinner ik me dat we die onwaardige behandeling te danken hebben aan het terrorisme. De acties van de RAF hebben de staat veranderd, maar in de omgekeerde zin als wat ze betrachtten: ze hebben meegeholpen aan het inperken van de burgerlijke vrijheden."
[/box]

Het thema van de Rote Armee Fraktion (RAF) wordt redelijk “objectief” benaderd, maar er wordt niet ingegaan op de achtergronden die aan de basis lagen voor de opkomst van de RAF. Zo wordt niet uitgelegd wat het idee van “stadsguerrilla” was en waar dit vandaan kwam. De film is bovendien erg snel, waardoor sommige delen niet verder uitgewerkt worden. De opbouw van een repressiever apparaat en van een politiestaat in de loop van de spiraal van staatsgeweld en RAF-terrorisme, komt helemaal niet aan bod.

De acties van de RAF vertrokken niet van het bewustzijn van bredere lagen. Doorheen de film krijgt de kijker het verkeerde beeld dat de RAF over een groot aantal aanhangers beschikte en een invloed had op een volledige generatie. Er wordt ook geen kritiek gebracht op de politieke visie van de RAF dat zich vaak beperkte tot een blind anti-Amerikanisme waarbij niet eens werd begrepen dat ook de Amerikaanse samenleving klassentegenstellingen kent.

Verder blijft de film niet genoeg stilstaan bij het feit dat er bij de aanslagen van de RAF heel wat willekeurige arbeiders en soldaten werden omgebracht of gewond raakten. Zo was er een aanval op een Amerikaanse kazerne waar er onder de soldaten een groot verzet was tegen de oorlog van Vietnam.

Toch is het de moeite om de film te gaan zien om een beeld te krijgen van de jaren 1970, maar de film wordt best aangevuld met achtergrondinformatie over de RAF en de “Duitse herfst”.

Een socialistische analyse van de RAF

De heersende klasse was destijds bang van de radicalisering van de arbeidersklasse, zeker onder de mijnwerkers en staalarbeiders in het Ruhr-gebied. “Als het in de Ruhr brandt, is er niet genoeg water in de Rijn om te blussen”, stelde Konrad Adenauer (CDU-kanselier van 1949 tot 1966) eerder. De RAF werd “publieke vijand nummer 1” en werd gebruikt om de strijd aan te gaan tegen de echte kracht tot verandering: de arbeidersbeweging. Iedere radicale strijd werd bovendien op gelijke hoogte geplaatst als de methoden van de RAF om zo de arbeidersklasse te verdelen. In deze zin diende de RAF objectief gezien de reactie.

Het establishment gebruikte de RAF om linkse militanten, ook binnen de SPD, af te schilderen als “sympathisanten” van de aanslagen. Het volstond om de RAF te omschrijven als de “Baader-Meinhof Groep” en niet als de “Baader-Meinhof Bende” om de stempel van “sympathisant” opgeplakt te krijgen door onder meer de latere minister-president van Rheinland Bernhard Vogel. CDU-politici eisten het verbod van diverse linkse organisaties. Er werd geëist dat politieke groepen niet langer actief zouden kunnen zijn aan de universiteit en kritische studentengroepen werden met een verbod bedreigd.

Marxisme in de plaats van stadsguerrilla

Het kapitalistische systeem biedt iedere dag opnieuw argumenten aan om actief te worden tegen de gevestigde orde. Het kapitalisme is niet in staat een antwoord te bieden op armoede, werkloosheid en sociale miserie. Het kapitalisme brengt iedere dag nieuw geweld met zich mee.

Om op een efficiënte wijze te strijden tegen het kapitalisme, is het nodig om ons collectief te organiseren in massaverzet in de plaats van individuele acties. Het is nodig om met politieke argumenten en een programma een alternatief aan te bieden aan brede lagen van de arbeiders, jongeren, werklozen,… Met terroristische acties tegen individuen heeft de RAF zich steeds afgesloten van de arbeiders, bovendien werd het leven van arbeiders in gevaar gebracht. Het zijn de arbeiders die alle rijkdom creëren en die hun plaats in het productieproces kunnen gebruiken om een einde te maken aan dit systeem. Daar zal de kern liggen om te bouwen aan een nieuwe socialistische samenleving.