Na de verkiezingen. Een afgrond van crisis en besparingen

De partijen die in beide landsdelen als grootste uit de stembusslag kwamen, de CD&V en de PS, voerden een verkiezingscampagne met in woorden “sociale accenten”. De PS mobiliseerde al haar krachten tegen het gevaar van een openlijk rechtse regering, met de liberale MR aan het roer. De CD&V, in de jaren ‘80 en ‘90 architect van een hard neoliberaal beleid, wierp een recept uit de koekendoos in de strijd. Ze stelde zich voor als de “ernstige beleidspartij” die van alle groepen – lees: economische klassen – in de maatschappij “een gelijke inspanning zou vergen”. Waarbij, volgens Kris Peeters, “de zwaksten zullen worden ontzien”.

Peter Delsing

Zoiets heet: centrum-links campagne voeren om asociaal te gaan regeren. We beleven immers, alsof de politici dat tijdens de campagne niet wisten, de ergste economische crisis sinds de jaren ‘30. Volgens de OESO bedraagt de economische groei dit jaar in België -4%. Het Planbureau gokt op -3,8%, de Nationale Bank van België op -3,5%. Dan moet je weten dat de regering-Van Rompuy, samen met haar economische specialisten, begin dit jaar nog uitging van een inkrimping van slechts 1,9%. En wij mogen nu de rekening betalen van deze crisis van het kapitalisme, die sinds de jaren ‘80 steeds grotere groepen verarmde.

Het aantal faillissementen in België zal volgens kredietverzekeraar Euler Hermes in 2009 met 27% stijgen. De Nationale Bank stelt dat het aantal werklozen in ons land tegen eind 2010 zal aangroeien met 200.000, tot 9,2% van de bevolking. Het Planbureau meent dat die werkloosheid tegen eind 2011 zelfs zal geëxplodeerd zijn tot 15,5%! Dramatische cijfers. In tegenstelling tot de idee dat we eind dit jaar uit de crisis zullen komen, denkt de gedelegeerd bestuurder van SD Worx, Jan van den Nieuwenhuijzen, dat na de zomer de werkloosheid nog fel zal stijgen. Nog altijd zijn er in ons land zo’n 250.000 tijdelijk werklozen.

Volgens de Nationale Bank draaien de fabrieken maar op 70% van hun productiecapaciteit. Dat is volgens Guy Quaden “in decennia niet meer is gebeurd”. Als bedrijven merken dat de productie niet aantrekt na de zomer, zegt Van den Nieuwenhuijzen, zullen ze “de personeelsbudgetten voor 2010” gaan aanpassen. Volgens een enquête bij HR Managers door SD Worx zijn drie op de vier bedrijven nu bezig met “kostenbesparende acties”.

Voor een deel bestaat dat uit massaontslagen, zoals bij Phillips Brugge (191) of Aleris in Duffel (500). Bij Agfa Gevaert in Antwerpen stelde de directie een loondaling voor, wat de vakbonden weigerden. Bij Arcelor Mittal in Luik worden 1500 bedienden en kaderleden gedwongen om 4/5 te gaan werken. Als de economie niet aantrekt, dreigt deze tijdelijke werkloosheid voor tienduizenden arbeiders in volledige werkloosheid uit te monden.

Een budgettaire catastrofe: wat wordt het ritme van de besparingen?

De burgerij en haar politici denken nog altijd dat we binnen de twee jaar weer naar een herstel gaan van de economie, maar een langdurige periode van recessie met hoogstens zeer zwakke periodes van heropleving (die niet genoeg zullen zijn om de werkloosheid te doen dalen) is veel waarschijnlijker. Heel het wereldkapitalisme zit in een crisis en moet een kredietzeepbel die buiten elke proportie is aangegroeid eerst uitzieken. Massale werkloosheid, minder inkomsten, een verouderende bevolking: dit is, als de arbeidersklasse het systeem niet verandert, een recept voor sociale catastrofes.

Premier Van Rompuy zegt dat hij “de welvaartstaat wil veiligstellen”. Binnen enkele jaren zullen we zien wat van die stelling overblijft. Volgens La Libre Belgique zou tegen 2015 “20 miljard euro” moeten worden bespaard. En als we dan weten dat die sommen volgens Van Rompuy behaald moeten worden met “structurele besparingen”, dan weten we dat de sociale zekerheid verder zal uitgehold worden tot wat liefdadigheid voor de allerarmsten en dat in de openbare diensten veel jobs zullen sneuvelen.

De vraag is, gezien de moeilijkheden die de nationale kwestie meebrengt, of de burgerij door het in september bij een “light” besparingsplan te houden de staatsschuld zal laten exploderen. Ook dat is weinig “sociaal”, want hierna zullen ze ons opnieuw laten opdraaien voor die staatsschuld.

Ook de regionale regeringen zullen niet ontsnappen aan de besparingswoede. In Wallonië wil de geplande coalitie van PS, CDH en Ecolo een nieuw “Marshallplan” lanceren. Maar de financiële ruimte zal daarvoor minimaal zijn, en enkel wat symbolische maatregelen in de marge – vooral cadeaus aan de patroons – bevatten. Ook deze zogenaamd “linkse” Olijfboomcoalitie zal uiteindelijk door de crisis gedwongen worden om haar ware karakter te tonen, als besparingscoalitie van het neoliberale kapitalisme. In Vlaanderen is de tijd van begrotingsevenwichten voorbij. Kris Peeters wil in 2010 voor 1,9 miljard euro besparen, dat staat voor 8% van de uitgaven. En die inspanning zal voor meerdere jaren moeten worden aangehouden, als men de staatsschuld niet wil laten ontsporen en geen nieuwe rentesneeuwbal in gang wil zetten.

In de mate waarin de burgerij erin slaagt “de regio’s financieel te responsabiliseren” zullen pleidooien voor splitsing van (delen) van de sociale zekerheid enkel dienen om bovenstaande besparingsplannen beter door te drukken. De arbeiders mogen zich niet laten misleiden: men wil ons doen vechten voor een krimpende koek. Degelijke jobs, betaalbare huisvesting, fatsoenlijk onderwijs en sociale zekerheid: de burgerij zal de komende jaren in het bot beginnen snijden. Arbeiders en jongeren hebben strijdbare vakbonden en een eigen, massale arbeiderspartij nodig om deze poging tot collectieve verarming tegen te houden.