Tekort sociale zekerheid: wie moet de crisis betalen?
Het kwam niet als een verrassing: de sociale zekerheid stevent af op een tekort in 2009. Minister Onkelinx (PS) verwacht een tekort van 1,765 miljard euro dit jaar. Dit komt door de stijgende uitgaven (vooral voor werkloosheid) en dalende inkomsten op zowel de sociale bijdragen als de sociale zekerheid. Nu volgt natuurlijk de discussie: wie zal het tekort betalen?
[box type=”shadow” align=”alignright” width=”100″]
Enkele cijfers over tijdelijke werkloosheid
Toename van tijdelijke werkloosheid (in december 2008 tegenover december 2007) in volgende industriële sectoren:
- Textiel: + 16,4%
- Hout: + 25,8%
- Chemie: + 107%
- Machinegebouw: + 117%
- Automobiel: + 208%
Tijdelijke werkloosheid per regio:
- Vlaanderen: 63,8% (vorig jaar: 62,5%)
- Wallonië: 32,4%
- Brussel: 3,8%
In Vlaanderen was er tussen 2007 en 2008 een toename met 22,1%, in Wallonië met 8,3% en in Brussel een afname met 2,9%.
Bron en meer cijfers: npdata.be (opent in een nieuw venster)
[/box]
Een groot deel van het tekort komt door de stijgende uitgaven (voor een bedrag van 500 miljoen euro) die grotendeels worden veroorzaakt door de stijgende werkloosheid, met inbegrip van de tijdelijke werkloosheid. Dezelfde stijgende werkloosheid leidt ook tot een daling van de sociale bijdragen. De impact ervan op het tekort in de sociale zekerheid is bijzonder groot.
Het tekort in de sociale zekerheid leidt tot discussie. De rechterzijde wil fors besparen op de sociale zekerheid, onder meer in de ziekteverzekering waar de uitgaven de afgelopen periode sterk toenamen. Wij zijn het daar totaal niet mee eens en vinden het schandalig dat wordt voorgesteld dat de zwakste schouders de zwaarste lasten moeten betalen en uiteindelijk zouden moeten opdraaien voor een crisis waarvoor niet zij verantwoordelijk zijn.
Het patronaat eist enerzijds een versoepeling van de regeling van economische werkloosheid (door onder meer op te komen voor de toepassing van dit systeem voor bedienden), maar reageert anderzijds verontwaardigd op het tekort in de sociale zekerheid. Nochtans is het duidelijk dat de pogingen van de regering om de gevolgen van de crisis voor de bedrijven te verzachten verantwoordelijk zijn voor dat tekort. Als het tekort moet betaald worden door de werkenden en hun gezinnen, zijn wij het die voor de crisis moeten opdraaien.
Niet alleen op de sociale zekerheid zal er een tekort zijn, de begroting op zich zal absoluut niet in evenwicht zijn dit jaar. De economische crisis versterkt de negatieve gevolgen van de alternatieve rekenkunde van Didier Reynders (die alles positief inschat, maar dit enkel realiseert als het ten voordele van de grote bedrijven is). De belastingsinkomsten nemen af waardoor er minstens een tekort zou zijn van 8 miljard euro. Waar premier Van Rompuy enkele weken geleden nog stelde dat er een operatie in de grootte-orde van het Globaal Plan (1993) zou nodig zijn, blijkt nu dat het om een veelvoud ervan zou kunnen gaan. Er wordt nu reeds gesproken over een totaal tekort van 15 miljard euro of 4,5% van het BBP.
De pogingen om de crisis te lijf te gaan, beperken zich steeds tot pogingen om ons ervoor te laten betalen. Het stelsel van economische werkloosheid maakt dit bijzonder scherp duidelijk: de werkgevers wordt flexibiliteit aangeboden, de gemeenschap betaalt. Als er de afgelopen maanden al jobs werden gecreëerd, waren dit vaak tijdelijke jobs of met een tewerkstelling via dienstencheques. Socioloog Jan Hertogen berekende dat 79% van de financiering van dienstenchequejobs van de gemeenschap komt. Eind december waren er ruim 150.000 tijdelijk werklozen. Die worden niet meegerekend in de officiële werkloosheidscijfers, maar de vergoedingen moeten wel worden betaald.
De afgelopen jaren werden recordwinsten geboekt. De bomen groeiden tot in de hemel als het op de winsten aankwam. Vandaag wordt de crisis gebruikt om eens te meer de werkenden en hun gezinnen het gelag te laten betalen. Dat gebeurt zowel rechtstreeks (via afdankingen, voorstellen inzake loonsverlies,…) als onrechtstreeks (afbouw sociale zekerheid, broekzak-vestzak operaties waarbij we ons eigen loon moeten betalen,…). Wij aanvaarden dit niet en pleiten tegenover de neoliberale logica voor een socialistisch alternatief.