Duitse arbeiders in actie tegen ondermijning levensstandaard
Dalende koopkracht en de patronale provocaties leiden tot toenemende strijdbaarheid onder de Duitse arbeidersklasse, waarbij offensieve eisen naar voor geschoven worden. In diverse sectoren wordt gestaakt. Bovendien kunnen de stakingen op massale steun onder de bevolking rekenen. Hoog tijd om verdere stappen te zetten.
Nieuwe staking bij Duitse spoorwegen op de valreep afgewend
Na tien maand van acties, was er eindelijk een akkoord tussen GDL (Duitse treinmachinistenvakbond) en DB (de Duitse spoorwegen), waarbij door de machinisten 11% loonopslag, een eenmalige premie van 800€ en wekelijks een uur werkduurverkorting afgedwongen werd.
Tijdens de onderhandelingen die in principe de punten en komma’s regelden, kwamen onverzoenbare tegenstellingen aan het licht. DB wou de macht van GDL sterk inperken. Dit was onaanvaardbaar voor de GDL-leiding. Deze kondigde aan dat vanaf maandag middernacht voor onbepaalde tijd gestaakt zou worden in het hele land, en dat zowel voor het korte afstands-, lange afstands- als het goederenvervoer.
DB bleef enerzijds onderhandelen, maar startte tegelijkertijd een juridische procedure in kortgeding om de staking alsnog te voorkomen. Zondagnamiddag werd tussen DB, GDL en de twee andere spoorvakbonden Transnet en GDBA op de valreep dan nog tot een akkoord gekomen. Het resultaat is dat GDL, dat zo’n 4/5 van de treinmachinisten bij DB organiseert, als enige vertegenwoordiger van de treinmachinisten erkend wordt. GDL zal hierdoor dankzij haar strijdbare houding wellicht opnieuw aan autoriteit onder de arbeiders winnen.
Openbare diensten: krachtige beweging in verspreide slagorde
De initiële overwinning van de GDL was een duidelijk signaal naar de Duitse arbeiders: strijdt loont. De Duitse vakbond Ver.di eist voor de 1,3 miljoen arbeiders in de openbare diensten een loonsverhoging van 8% of minstens 200€ per maand in het komende jaar, zonder werkduurverlenging. De werkgevers zijn slechts bereid 5% over twee jaar te geven – wat een reële koopkrachtdaling is als je de verwachtte inflatie over die periode mee in rekening brengt – in combinatie met een werkduurverlenging van 38,5 naar 40uur. De Ver.di leiding kon onder druk van de basis dan ook niet anders dan oproepen tot stakingen.
Tussen 14 en 22 maart werd volgens Ver.di al door 200.000 werknemers gestaakt. Na het mislukken van onderhandelingen vonden van 4 tot 6 maart nieuwe stakingsacties plaats, waar naar schatting opnieuw zo’n 200.000 arbeiders deelnamen. Er werd gestaakt in onder meer gemeentelijke diensten en administratie, ziekenhuizen, kinderdagverblijven, openbaar vervoer, wegenonderhoud en vuilnisomhaling. Het meest gevoeld was de staking van het luchthavenpersoneel in negen luchthavens op 5 maart. Honderden vluchten werden geschrapt. De vijfde onderhandelingsronde op 6 en 7 maart is alvast opnieuw mislukt.
Tiendaagse staking tegen Berlijnse rood-rode coalitie
In Berlijn eist Ver.di voor de ongeveer 12500 personeelsleden van het Berlijns openbaar vervoer (BVG en dochteronderneming BT) 12% opslag van de rood-rode Berlijnse regering. Een zeer succesvolle 39-urenstaking begin februari leidde niet tot toegevingen. Daarom is Ver.di vanaf woensdag een tiendaagse staking begonnen. Op 14 maart wordt er beslist om er al dan niet mee door te gaan.
Jarenlang heeft de Ver.di leiding akkoord na akkoord geslikt. Onder toenemende druk van de basis was de leiding gedwongen zich radicaler op te stellen. De houding van Ver.di leidde tot ontgoocheling onder de leden. Door de strijdbaarheid van GDL, alsook haar overwinning bij DB, worden meer en meer tram-, metro en busbestuurders in steden zoals München, Stuttgard, Nürnberg en Berlijn tot de GDL aangetrokken. GDL openbaar vervoer Berlijn, dat pas 28 maart officieel boven de doopvont gehouden wordt, zou al over 400 leden beschikken. Deze concurrentie dwing Ver.di tot radicalere posities. Bovendien richt deze vakbond zich sinds 2004 niet enkel meer op bestuurders, maar op al het vervoerspersoneel. Zo is 1/3 van de treinbegeleidingsdienst van DB is al bij GDL aangesloten.
Dat de staking door de Berlijners, ondanks al de moeilijkheden die ze erdoor ondervinden, toch massaal gesteund wordt, blijkt uit een online peiling die door de Berliner Zeitung gehouden werd, waaruit blijkt dat 62% begrip heeft voor de staking.
Duitse post – burgerij haalt trukendoos boven
In Duitsland geldt er sinds begin dit jaar een minimumloon voor postbodes van 9€ in het oosten en 9.80€ in het westen. Het patronaat sloot ondertussen wel een loonakkoord met de eind 2007 gestichte gele (i.e. opgezet vanuit het patronaat) vakbond GNBZ (Gewerkschaft der Neuen Brief- und Zustelldienste). Het akkoord bestond uit een schandalig minimumloon van 6.50€ in het oosten en 7,50€ in het westen. Dit loonakkoord – dat het patronaat dus eigenlijk met zichzelf sloot – werd door de rechter aangegrepen om het wettelijke minimumloon nietig te verklaren. De terechte kritiek van ver.di was deze uitspraak de toekomstige minimumloonakkoorden ondergraaft. Er worden alvast voorbereidingen getroffen om vanaf 1 april bij de 126000 werknemers tellende Duitse Post te staken n.a.v. de nieuw te onderhandelen CAO.
Tenslotte zijn of waren er nog heel wat andere stakingen, zoals die in de detailhandel. Zo werd er gedurende een wekenlange staking in Stuttgart op een gegeven moment in 35 vestigingen van winkelketens zoals Zara en H&M gestaakt.
Wat doet Die Linke?
De Berlijnse SPD burgemeester weigerde tot nog toe gesprekken met de arbeiders van het Berlijns openbaar vervoer. Haar coalitiepartner Die Linke heeft het uiteraard moeilijker zijn linkse imago te verzoenen met de werkgeverspositie die ze in dit conflict inneemt, maar komt niet verder dan een aandringen op onderhandelingen.
In Berlijn is er de laatste tijd regelmatig verzet tegen wat de meeste linkse deelstaatregering zou moeten zijn, maar in de praktijk soms gewoon het meest rechtse beleid voert. Zo voerde ze in de openbare diensten via een loonstop sinds 2003 zowat de hardste besparingen van alle Duitse deelstaten door. Dit kwam neer op een loonachteruitgang van 8 tot 12%. In februari werd een stakingsaanzegging gedaan voor een klein deel van het politiepersoneel. De Berlijnse rood-rode regering verbood deze en was daarmee de eerste deelstaatregering die een staking verbood. In plaatse van een consequente strijdbare linkse oppositie uit te bouwen, discrediteert ze zich er via het voeren van een rechts, neoliberaal beleid.
In andere deelstaten beperkt Die Linke zich voornamelijk tot persmededelingen en verbale steun aan de stakers. Maar ook daar neemt ze in de praktijk soms een andere houding aan. In Rostock bijvoorbeeld weigerde de Die Linke fractie op vraag van ons gemeenteraadslid om de vakbondseisen (o.a. 8% loonsverhoging) over te nemen.
Die Linke zou als linkse oppositiepartij nochtans een cruciale impact kunnen hebben bij het verbinden van de strijd in verschillende sectoren, in het versterken van de solidariteit met de stakers via concrete campagnes. Ze zou een perspectief naar voor kunnen schuiven om de strijd verder te ontwikkelen. Ze beschikt bovendien over een geweldig forum via de verschillende deelstaatparlementen.
Volgens peilingen gehouden tussen 4 en 6 maart door de Duitse televisiezender ARD stijgt die linke verder. Als er op dat moment nationaal verkiezingen gehouden zouden geweest zijn, haalde Die Linke 12%. In voormalig Oost-Duitsland zou ze met 30% zelfs de grootste partij worden. Dit is potentieel een enorme versterking voor de arbeidersklasse, maar er is een grote kans dat ze ook daar in regeringscoalities stapt – en zelfs leidt – die niet veel beter zullen zijn dan de andere.
Op basis van populisme is Die Linke erin geslaagd haar steun onder te bevolking te vergroten en via reformisme denkt ze een links beleid te kunnen voeren, wat in de huidige economische context niet mogelijk is zonder buiten het kapitalistisch kader te treden (cfr. Berlijn). Vooral in voormalig Oost-Duitsland loopt ze dat gevaar, maar ook in het westen. Tot voor kort was er een discussie gaande binnen zowel de SPD als Die Linke over het al dan niet steunen van een SPD minderheidsregering door Die Linke in Hessen.
Conclusie
Het is duidelijk dat het patronaat in Duitsland een harde aanval aan het uitvoeren is op de Duitse arbeidersklasse. Ze heeft daarbij af te rekenen met een groeiend verzet. Via haar eisen provoceert ze gewoon, en gebruikt haar instrumenten zoals het rechterlijk apparaat om die strijd te voeren.
Er is een groeiende stakingsbereidheid en solidariteit. Zij die gisteren in staking waren, steunen de staking die vandaag in een andere sector plaatsvindt. In essentie zijn de eisen dan ook dezelfde: meer koopkracht. Voor vele Duitse arbeiders en hun gezinnen staat het water dan ook tot aan hun lippen. Hun koopkracht daalt, hun schulden groeien.
Ondertussen staat de Duitse media bol van een fraudeschandaal waarbij rijken tientallen miljoenen euro’s belastingen ontdoken hebben. Bovendien blijkt dat in 2007 de topmanagers hun lonen gemiddeld met 14%, oftewel 400.000€ zagen stijgen tot 2,9 miljoen euro. De 6-koppige top van Daimler alleen ontving 25 miljoen euro. In datzelfde jaar steeg het loon van de arbeidersklasse gemiddeld 1,4%, wat beduidend onder de inflatie ligt.
Duitsland kent een duidelijke verschuiving naar links. Een (groeiende) meerderheid is voor een minimumloon, tegen Harz IV, tegen het optrekken van de pensioenleeftijd tot 67 jaar, tegen het optrekken van de inschrijvingsgelden aan de universiteiten, tegen verdere privatiseringen, etc.
De vakbondsleiding, die jarenlang meeging in de logica van achteruitgang van verworvenheden, is nu gedwongen een andere positie in te nemen en stakingen uit te roepen in een poging niet de controle over de beweging te verliezen. We moeten dan ook niet van de vakbondsleiding verwachten dat ze een weg vooruit zal aanbieden. Ook Die Linke beperkt zich voorlopig tot verbale steun en laat helaas kansen om een krachtige linkse oppositie uit te bouwen links liggen.
Duitsland heeft geen traditie van nationale stakingen, maar het potentieel daarvoor is vandaag duidelijk aanwezig, en dat niet alleen in de hierboven beschreven sectoren. Dit, in een gemeenschappelijk vakbondsfront uiteraard, zou een goede volgende stap zijn. Het zou de kracht van de Duitse arbeidersklasse aantonen en hen meer zelfvertrouwen geven en hen bewuster maken van hun potentiële kracht.