Spanje/Catalonië. Miljoenen betogers in Barcelona op 11 september
Afgelopen dinsdag waren er maar liefst twee miljoen betogers in de straten van Barcelona in Spanje. Dit was de grootste pro-onafhankelijkheidsbetoging ooit in Catalonië, ieder jaar is er een dergelijke betoging op de nationale Catalaanse feestdag. De betoging en de opkomst van een sterk nationalistisch anti-Madrid gevoel is een nieuwe nederlaag voor de regering van Rajoy. Het maakt het nog moeilijker om het besparingsbeleid dat de markten eisen effectief door te voeren. Een dag voor de betoging maakte Rajoy nog neerbuigende opmerkingen over de groeiende nationale aspiraties in Catalonië. Dat versterkte het aantal betogers en hun vastberadenheid.
De betoging van dit jaar kreeg een sterke steun van de CIU, de rechtse nationalisten die de lokale regering vormen. Zij speelden de nationalistische kaart uit om akkoorden te sluiten met de conservatieve PP in de centrale regering in Madrid terwijl tegelijk harde besparingsmaatregelen werden genomen die soms verder gingen dan de maatregelen van de federale regering. Het zou echter fout zijn om deze betoging als een steunbetuiging aan de CIU te beschouwen. Dat was verre van het geval. Veel gewone Catalanen steunen het idee van onafhankelijkheid op basis van een verzet tegen het economisch besparingsbeleid waar de PP maar ook de CIU voor staat. De leiders van de CIU zijn overigens geen voorstander van onafhankelijkheid, dat wordt enkel als dreigement gebruikt als hun eisen (een groter deel van de koek voor de heersende klasse in Catalonië) niet worden ingewilligd.
Het was een erg brede betoging met alle delen van de samenleving die vertegenwoordigd waren. In een aantal plaatsen waren er verschillende betoging, met ook betogingen georganiseerd door linkse organisaties die zich wilden distantiëren van de centrale betoging en de banden tussen die betoging en de regering. De betoging kende veel tegenstellingen, maar er werd wel een beeld gegeven van heel wat processen in de Catalaanse samenleving.
Het argument van de CIU dat de “Spaanse staat van ons steelt”, is een tactiek gericht op verdeling zaaien om de eigen sociale basis te bewaren en om cynisch in te spelen op de oprechte nationale aspiraties van heel wat Catalanen. Dit komt nu in het gezicht van de CIU terug, de betogers eisten immers expliciet de onafhankelijkheid, wat verder gaat dan waar de CIU voor staat.
De massale beweging tegen de besparingen vindt een zekere uitdrukking binnen de nationalistische beweging. In die zin biedt de opkomst van nationalistische gevoelens ook mogelijkheden voor de ontwikkeling van de arbeidersbeweging. Het geeft aan hoe diep het ongenoegen is tegenover de structuren van de Spaanse staat maar ook van het kapitalisme. Maar het nationalisme omvat natuurlijk ook gevaren, onder meer inzake het opdelen van de strijd langs nationale lijnen en illusies in onafhankelijkheid als oplossing voor de fundamentele problemen van de Catalaanse arbeiders en jongeren. Er is geen oplossing voor de crisis op basis van een onafhankelijke kapitalistische staat. De oplossing moet komen vanuit de eenheid van de Catalaanse arbeidersklasse met die van andere regio’s en nationaliteiten in Spanje en de rest van Europa. De strijd voor het recht op zelfbeschikking verbinden met de strijd tegen de besparingen en tegen het kapitalisme is van essentieel belang. Maar dat zal uiteraard niet gebeuren door de CIU of de Catalaanse kapitalisten.
De groeiende steun voor onafhankelijkheid kan niet ontkend worden en vindt haar oorsprong in historische problemen die nog steeds onopgelost zijn. Deze problemen komen opnieuw sterker aan de oppervlakte in deze stormachtige periode van wereldwijde kapitalistische crisis. Wij verdedigen de democratische rechten van de Catalaanse bevolking met inbegrip van het recht op zelfbeschikking en onafhankelijkheid, naast democratische rechten voor minderheden. De weg vooruit ligt in een verenigde strijd van Catalaanse, Spaanse en andere arbeiders in het land om te komen tot een socialistisch Catalonië als onderdeel van een democratische federatie van socialistische landen in Spanje en Europa in het algemeen.