Naar een financiële crisis in ons land?

Met de afwijzing van de nota Vande Lanotte door N-VA en al dan niet door CD&V (naargelang de formulering) houdt de soap van de politieke crisis aan. Hiermee werd bevestigd dat de onderhandelaars de tijd aan het rekken zijn omdat ze geen enkel vertrouwen hebben in goede afloop van de onderhandelingen, ook al weten ze dat nieuwe verkiezingen niets zullen veranderen. Het belangrijkste feit van de afgelopen dagen is het gevaar van een financiële crisis.

De Europese crisis beperkt zich niet tot enkele landen. De Ierse bankencrisis heeft ook bij ons gevolgen omdat een aantal Belgische banken grote belangen hebben in Ierland. Dat is het geval met KBC dat zich genoodzaakt zag om een winstwaarschuwing te geven. KBC heeft voor 17,4 miljard euro aan kredieten uitstaan in Ierland, waarvan drie kwart in de vorm van hypotheken. Door de Ierse crisis moet de bank hogere waardeverminderingen voor de Ierse kredietportefeuille boeken, het gaat om zowat 300 miljoen euro. KBC stelt vast dat de vooruitzichten op economisch herstel in Ierland niet bepaald gunstig zijn, waardoor meer wanbetalingen worden verwacht. De Ierse problemen worden aangevuld met onregelmatigheden bij het Britse KBC Lease die tot 150 miljoen euro kunnen kosten. Het bedrag van de provisie voor Ierland wordt in vraag gesteld door ING-analist Albert Ploegh: “KBC heeft 300 miljoen euro opzijgezet, maar mijn eigen stresstests wijzen op een som van 1 miljard euro. Anderen hebben het over 600 miljoen euro. Wat vandaag is aangekondigd, was onvermijdelijk, maar ik betwijfel of het voldoende is. De twijfel zal blijven bestaan.”

Een bankencrisis in ons land wordt niet uitgesloten. Knack-hoofdredacteur Van Cauwelaert schreef: “De Belgische overheid houdt zich in elk geval klaar voor mogelijke interventies. De jojoënde beurskoers van de banken geeft voldoende aan dat de markt de zaak niet erg vertrouwt.” Hij voegde er aan toe: “De eerste EU-hulpkas van 750 miljard euro raakt stilaan leeg. Amerikaanse rapporten hebben het intussen over 2000 tot 3000 miljard euro die de EU nodig zal hebben om het beloofde permanente interventiefonds te stijven.” Ons land zal hier niet van gespaard blijven, in 2011 moet België voor de herfinanciering van de staatsschuld zowat 80 miljard euro lenen. Tegen welke voorwaarden dit zal zijn, hangt af van de financiële markten.

Voorlopig wordt er van uitgegaan dat de financiële basis in ons land voldoende stabiel is, maar het is niet uitgesloten dat daar verandering in komt als een grote bank in de problemen komt. Bovendien dringen de financiële markten aan op de vorming van een regering om een besparingsbeleid te voeren. Erik Nielsen van Goldman Sachs: “Terwijl andere landen vlot herstellen van de crisis, zal België achterblijven wegens de hoge schuldgraad”.

Geleidelijk aan neemt de bezorgdheid bij economen toe. Ook Paul De Grauwe die doorgaans terecht nadruk legt op het feit dat de economische basis in ons land niet kan worden vergeleken met Ierland of Griekenland. Maar de politieke impasse kan wel leiden tot een financiële crisis. Eind november schreef De Grauwe al: “Als we er niet snel toe komen de politieke crisis op te lossen, dan lijkt een financiële crisis haast onvermijdelijk. Veronderstel even dat de bemiddelaar er niet in slaagt om Vlamingen en Franstaligen tot een akkoord te brengen. We gaan dan waarschijnlijk naar nieuwe verkiezingen. Die zal buitengewoon polarisend werken. (…) Hoe zullen beleggers in Belgische staatsobligaties, van wie de helft buitenlanders zijn, daarop reageren? De stroom van informatie over het mogelijke einde van België zal bij hen de vraag doen rijzen wat er dan zal gebeuren met die Belgische staatsobligaties. Allemaal voldoende om een geloof te doen ontstaan dat er in de toekomst problemen zullen zijn met de terugbetaling van die Belgische obligaties. Of dat geloof terecht is of niet, doet niet ter zake. Als dat geloof vorm krijgt is een financiële crisis onvermijdelijk. En die kan heel snel losbarsten, vooral in de huidige omgeving van hypernervositeit in de financiële markten. Het Ierse voorbeeld toont bovendien aan dat zo’n crisis uiterst pijnlijk is en tot een algemene verarming van het land leidt.”

In De Morgen van vandaag voegt De Grauwe daar nog aan toe: “In de landen die door een financiële crisis worden geteisterd stijgt de rente met 3 tot 10 procent. De extra kosten voor een overheid, zoals de Belgische, die een schuld heeft van 350 miljard kunnen dan oplopen tot tientallen miljarden euro. Waar zullen de politici die niet akkoord kunnen gaan vandaag over de vraag of Brussel 100 miljoen meer of minder moet krijgen zich dan verschuilen? In een quizprogramma misschien.” Ongetwijfeld zijn een aantal traditionele partijen zich al aan het voorbereiden op de mogelijkheid van een financiële crisis en dat kan een grote invloed hebben op de verdere regeringsonderhandelingen.

Voor de arbeidersbeweging is het belangrijk om meteen te wijzen op wat een financiële crisis betekent: een “algemene verarming” aldus De Grauwe. Laat er geen twijfel over bestaan: die verarming zal vooral algemeen zijn onder de arbeiders en hun gezinnen! De Ierse werkloosheid is opgelopen tot zowat 15%, de levensstandaard neemt er drastisch af en er komt opnieuw emigratie. Het wordt tijd dat de vakbondsleidingen zich niet langer blijven wegsteken achter hun “verantwoordelijkheidszin” waarmee ze de ruziënde politici de ruimte bieden om hun spelletjes voort te zetten. De belangen van de arbeiders en hun gezinnen, dat is waar de vakbondsleidingen verantwoordelijk mee moeten omspringen.