Honduras – de repressie blijft duren
Het is bijna een jaar geleden dat president Manuel Zelaya van Honduras aan de kant werd geschoven met een militaire staatsgreep. De verkozen president van de centrum-rechtse Liberale Partij werd door het leger ontvoerd en vluchtte het land uit op 28 juni 2009. Hij keerde uiteindelijk terug naar het land maar moest zich verschuilen in de Braziliaanse ambassade.
Er kwamen nieuwe verkiezingen die door zowat alle onafhankelijke waarnemers als frauduleus werden bestempeld. Hierna kwam Porfirio Lobo aan de macht. Lobo was eerder al president maar verloor zijn postje aan Zelaya met de verkiezingen van 2005.
Zelaya zelf is een rijke grootgrondbezitter die evenwel onder druk van de verarmde massa’s een aantal hervormingen doorvoerde om het lijden van de armen wat te verzachten, onder meer door de minimumlonen met 60% te verhogen. In 2008 loodste Zelaya het land binnen in de regionale alliantie die door Venezuela wordt gepromoot, het Bolivariaanse Alternatief voor de Amerika’s (ALBA). Er werd ook een akkoord met Venezuela gesloten om olie te importeren en om het monopolie van de multinationals te breken. Dit leidde tot woede en bezorgdheid bij de heersende klasse en het vormde de aanleiding voor de staatsgreep. (zie een eerder artikel over Honduras op deze site).
Om de huidige ontwikkelingen in het land bekend te maken en aan te klagen, spraken vertegenwoordigers van sociale bewegingen en vakbonden in Honduras op een meeting in het kader van de Alternatieve Volkstop in Madrid.
De sprekers benadrukten dat het regime van Lobo de belangen van de grote bedrijven dient. Een van de doelstellingen van het nieuwe regime is het bestrijden van het “ALBA-proces” in Latijns Amerika, de opkomst van nieuwe linkse regimes (in Venezuela, Bolivia, Cuba, Ecuador, Nicaragua en elders) die samenwerken door goederen en diensten uit te wisselen in het belang van de bevolking en niet zozeer in het kader van winstbelangen. Het is op deze basis dat Cubaanse dokters in sociale programma’s in Venezuela werken in ruil voor goedkopere Venezolaanse olie in Cuba. Lobo trok zich meteen terug uit de ALBA. In zijn korte regeerperiode waren er al tal van nieuwe gunstmaatregelen voor multinationals.
Verschillende sprekers wezen op de actieve rol van de VS in dit proces en stelden dat de regering van Obama geen fundamentele verandering in het buitenlandse beleid met zich heeft meegebracht. De regering-Obama ging akkoord met de verkiezing van Lobo en zal haar militaire aanwezigheid in Latijns-Amerika niet afbouwen. De sprekers van het Verzetsfront van Honduras stelden dat de VS zeven bijkomende militaire basissen wil opzetten in Latijns-Amerika, waaronder één in Honduras.
Een jaar na de staatsgreep is de situatie op het vlak van mensenrechten alarmerend. Zelfs de meest evidente democratische rechten liggen onder vuur, onder meer de vrijheid van meningsuiting en vrijheid van media. Lokale gemeenschapsradio’s worden gesloten, journalisten opgepakt. Er verdwijnen heel wat journalisten en minstens zeven van hen, waaronder Georgino Orellana, werden de afgelopen twee maanden vermoord. Sinds Lobo aan de macht kwam, zijn er 300 inbreuken op de mensenrechten geregistreerd.
Een voormalige rechter had het over de systematische zuiveringen in de rechtbanken en andere instellingen waar aanhangers van het nieuwe regime worden geplaatst. De zogenaamde “Verzoeningscommissie” die werd opgezet om inbreuken op de mensenrechten onder het regime van Micheletti vlak na de staatsgreep te onderzoeken, wordt stilaan door iedereen de “leugencommissie” genoemd.
De crisis in Honduras wordt versneld door de wereldwijde economische crisis. Een arbeidster van het textielbedrijf Hanes Inc legde uit dat ze nu op vier dagen evenveel moet produceren als voordien op een week. De werkdruk neemt toe en er worden extra shiften gewerkt. Deze moedige vrouw legde erg concreet uit waar het nieuwe regime voor staat: het opdrijven van de uitbuiting. De textielarbeidster legde uit dat de aanhangers van de staatsgreep geld gaven om pro-staatsgreep betogingen te financieren en de arbeiders werden gedwongen om deel te nemen aan de betogingen, zoniet verloren ze hun job. Arbeiders die bekend stonden als aanhangers van Zelaya waren de eersten die werden afgedankt en vervangen door tijdelijke werkkrachten. Een andere spreker stelde dat de samenleving gepolitiseerd is door de gebeurtenissen: graffiti heeft een meer politieke inslag, het bewustzijn is veranderd en velen komen tot meer algemene conclusies over de aard van dit systeem.
Europarlementslid Joe Higgins was uitgenodigd om te spreken op deze meeting. Hij verklaarde solidair te zijn met de strijd van de bevolking in Honduras. Hij stelde dat hij de Europese Commissaris van Internationale Handel, Karel De Gucht, op een recente bijeenkomst van de internationale handelscommissie had aangepakt over de aanwezigheid van Lobo op de top tussen de EU en Latijns-Amerika in Madrid. Onder druk van andere Latijns-Amerikaanse landen (Argentinië, Brazilië,…) werd de aanwezigheid van Lobo beperkt tot slechts een bijeenkomst. Joe Higgins stelde: “Ik verzet me niet alleen tegen de aanwezigheid van de heer Lobo in Madrid, maar ik verzet me ook tegen het concept van het Centraal-Amerikaanse Associatieakkoord en de vrijhandelsakkoorden met Colombia en Peru. Die akkoorden zullen de Latijns-Amerikaanse landen niet ontwikkelen of bijstaan in regionale integratie en diversificatie van de economieën, in essentie dienen ze om de grote Europese multinationals makkelijker toegang te verlenen. Zoals bij de meeste vrijhandelsakkoorden zien we dat industriële jobs verdwijnen en er een groeiende kloof is tussen arm en rijk. Ik zal daarom tegen deze akkoorden stemmen zodra ze ter stemming worden voorgelegd in het parlement.” Joe vervolgde: “Gezien de samenstelling van het Europese parlement en de overweldigende meerderheid voor vrijhandel en privatiseringen, is het meer dan waarschijnlijk dat deze akkoorden er door zullen geraken. Het is dan ook belangrijk dat we ons baseren op onze eigen krachten, de vakbonden en sociale bewegingen, om de mobilisaties verder te zetten en te werken aan een programma waarmee we de logica van dit barbaarse systeem kunnen breken.”
Op de meeting was er gedetailleerde informatie over de situatie in Honduras en werd gewezen op de militante tradities in dat land. Het belang van internationale solidariteit werd eveneens onderstreept. Maar het leek er intussen wel op dat wordt geprobeerd om de oppositie te verenigen in een anti-staatsgreep, anti-Lobo en pro-Zelaya front. Het is belangrijk om de verworvenheden van de arbeiders en armen onder Zelaya te verdedigen. Maar het is even belangrijk om te discussiëren over alternatieve op het huidige kapitalistische systeem. Een fundamentele en blijvende verandering voor de levensstandaard en het leven van de meerderheid van de bevolking in Honduras, Centraal-Amerika, Zuid-Amerika en in het Caraïbisch gebied is enkel mogelijk indien de meerderheid van de bevolking in de steden en op het platteland de controle hebben over de rijkdom van het land en dit kunnen gebruiken om een degelijke levensstandaard te ontwikkelen waarbij ook rekening wordt gehouden met het milieu.
Dit betekent concreet dat moet worden overgegaan tot de nationalisatie van de natuurlijke rijkdommen, een landhervorming waarbij grond wordt gegeven aan de landlozen en arme boeren en de macht van de grootgrondbezitters wordt gebroken. In de steden moeten de arbeiders de controle overnemen van de grote, voornamelijk multinationale, bedrijven die de rijkdom uit de regio plunderen om het over te dragen aan een erg kleine superrijke kliek. Een bewuste breuk met het kapitalisme is noodzakelijk en daartoe hebben we nood aan onafhankelijke klassenorganisaties doorheen het continent. De arbeiders en armen zijn een machtige kracht, ze zijn de enige kracht die het potentieel heeft om een socialistische verandering mogelijk te maken en te bouwen aan een socialistisch Honduras dat deel uitmaakt van een vrijwillige socialistische federatie van Latijns-Amerika.