Ierland: Ja-stem in referendum is geen goedkeuring van het regeringsbeleid
De opkomst voor het tweede referendum over het Verdrag van Lissabon was heel wat hoger. Met een twee derde meerderheid werd dit verdrag nu goedgekeurd, terwijl in juni 2008 zowat 55% tegen stemde. Het is duidelijk dat de economische crisis ervoor zorgde dat velen nu “ja” stemden in de hoop dat dit de mogelijkheden van economisch herstel in Ierland zou vergroten. Vorig jaar werd Lissabon verworpen omwille van de angst voor de gevolgen voor de EU en vanuit een wantrouwen tegen het politieke establishment. Nu was de inhoud van het verdrag voor de meeste kiezers van onderschikt belang tegenover de economische crisis.
Patronaat en establishment voeren campagne voor een Ja-stem
Het politieke establishment en de zakenelite voerden een goed georganiseerde en stevig gefinancierde campagne om een Ja-stem af te dwingen in het Ierse referendum. Er werd een illusie gecreëerd dat een ja stem “ja voor werk” zou zijn en voor economisch herstel, waarbij een neen-stem zou leiden tot verdere economische rampspoed. Europarlementslid Joe Higgins legde uit dat angst de centrale boodschap van de Ja-campagne was. Er werd gedaan alsof de toplui van de erg winstgevende multinationals op de luchthaven van Dublin hun koffers zouden pakken en wegtrekken indien er neen werd gestemd. In veel bedrijven kwamen de patroons direct tussen of stuurden ze een email om het personeel op te roepen om ja te stemmen. Iedere poging om de schijn van neutraliteit hoog te houden in de media werd de laatste week overboord gegooid. 60% van de artikels waren oproepen om “ja” te stemmen, 40% hadden betrekking op het neen-kamp.
Het lijkt erop dat velen die in de laatste week beslisten over hun stemgedrag voor een “ja” kozen omwille van de economische crisis. De Ja-campagne speelde in op het idee dat een tweede verwerping van Lissabon Ierland zou isoleren binnen de EU met een Europa van twee snelheden waarbij Ierland aan de zijlijn zou staan. Meer dan 70% van de bevolking denkt dat Ierland economisch gezien beter af is als lid van de EU en er is een grote angst dat de economische crisis nog erger zal worden. Het is dan ook begrijpelijk dat een meerderheid ja stemde.
Het is wel ironisch dat diegenen die verantwoordelijk waren voor de economische crisis, de grote bedrijven en het kapitalistische politieke establishment in Ierland en de EU, nu de crisis gebruikten om Lissabon erdoor te krijgen. Er zijn gelijkenissen met de Ierse verkiezingen van 2007. Toen stemde een groot deel van de bevolking voor de belangrijkste regeringspartij (Fianna Fail) bij afwezigheid van een echt alternatief, in de hoop dat deze regering de economische groei van de afgelopen jaren zou kunnen verderzetten. Sindsdien is de steun voor Fianna Fail drastisch verminderd en bereikt deze zelfs historische dieptepunten. Meer dan 80% van de bevolking spreekt zich uit tegen deze regering. Ook de steun voor het Ja-kamp zal een gelijkaardige evolutie kennen.
Deze overwinning voor het Ja-kamp zal een pyrrusoverwinning blijken te zijn, Lissabon zal immers niet bijdragen tot economisch herstel in Ierland of Europa. Het zal net worden aangewend om de gewone bevolking een hoge prijs te laten betalen voor de crisis. De leugens over het economisch herstel gingen gepaard met een arrogante Ja-campagne. Beiden zullen als een boomerang terugkomen voor het establishment en het zal de woede onder de bevolking versterken. Het feit dat een derde van de kiezers voor de tweede keer Neen stemde, is belangrijk gezien de enorme campagne van het establishment (met de steun van de Labour partij en een meerderheid van de vakbondsleiding). In de rijkere buurten was de steun voor Lissabon erg groot, meer dan 90%. In arbeidersbuurten was het resultaat meer verdeeld en waren er grote delen van de bevolking die zich nogmaals uitspraken tegen Lissabon. Arbeiders die “ja” stemden, deden dit zonder veel enthousiasme en zonder hun ongenoegen tegenover de regering aan de kant te schuiven.
Rol van de Socialist Party
Het meest bediscussieerde thema rond het referendum was dat van arbeidersrechten. Dat is een gevolg van de aanvallen op de werkgelegenheid, lonen en arbeidscondities. Het is echter ook het resultaat van de rol van de Socialist Party en haar Europees parlementslid Joe Higgins, de sterkste leider van de Neen-campagne. We voerden een sterke campagne met duizenden affiches en meer dan 500.000 pamfletten over de thema’s van arbeidersrechten, democratische rechten, openbare diensten en ons verzet tegen de militarisering.
Het resultaat van het referendum versterkt het patronaat, maar dit kan snel gecounterd worden door mobilisaties van de arbeiders tegen de aanvallen op onze jobs, lonen en openbare diensten. De komende maanden is strijd onvermijdelijk en dit zal leiden tot discussie over de nood aan een echt alternatief op de crisis en het kapitalisme. Linkse socialisten zullen daarbij enorme mogelijkheden hebben om hun socialistisch alternatief op de agenda te zetten en de steun ervoor uit te bouwen.
Toespraak van Joe Higgins in het Europees parlement na het referendum