Verslag van aan het stakingspiket bij Ikea in Zaventem
De laatste dag van de herfstvakantie is zo’n dag dat je geen lege parking verwacht bij een winkel als Ikea. Toch was dat vrijdagmorgen in Zaventem zo. Werknemers hadden de toegang tot het parkeerterrein afgesloten met winkelkarretjes. Bij de ingangen verzamelden tientallen militanten vooral van de Christelijke vakbond LBC-NVK.
De werknemers van de Zweedse multinational – die zich een sociaal imago probeert aan te meten – zijn de hoge flexibiliteit zonder compensatie meer als beu. Ondanks dat er wel een aantal mensen aan het werk waren, bleef de winkel om 10 uur gewoon dicht. Er waren ook weinig klanten komen opdagen. De staking was ‘s morgens al in het nieuws geweest, wat mogelijke klanten heeft doen besluiten om niet te komen. Enkelen moesten toch onverricht terzake terug naar huis keren toen ze zagen dat er geen doorkomen aan was. Wij spraken met Kris Peeters, delegee voor het LBC-NVK en met enkele militanten die de piketten bemanden.
Wat is er precies aan de hand? De directie doet uitschijnen dat er enkel een conflict is over het bonussysteem. De werknemers kunnen onder bepaalde voorwaarden jaarlijks een deel van de winst als bonus krijgen. Er heerst echter veel onduidelijkheid of de werknemers de bonus al dan niet zullen krijgen, en hoeveel er nog van over blijft in vergelijking met vorige jaren.
Kris Peeters vertelde ons meteen dat er veel meer aan de hand is als dat probleem. De werknemers zien de bonus als een beloning voor de flexibiliteit die het aan de dag legt. Ikea is 6 dagen op 7 open, de voltijdse werknemers werken 5 van deze 6 dagen, waarbij velen 3 zaterdagen per maand werken. Werkdagen kunnen variëren van 8 uur ‘ s morgens tot 8 uur ‘s avonds en in het slechtst geval van 6 uur ‘ s morgens tot 22u s’ avonds.
Dienstschema’s worden op korte termijn opgesteld. Werknemers horen vaak pas 3 weken voor datum wanneer ze precies moeten werken. Dit maakt het plannen van een sociaal leven – buiten het werk – natuurlijk heel erg moeilijk. Mensen die halftijds werken kunnen hun job door deze hoge flexibiliteit ook heel erg moeilijk combineren met een 2e job. De financiële situatie van deze werknemers is daarom soms ook zeer penibel.
Verder heerst er ook een grote onvrede over het beleid inzake interimarbeid en het geven van een vast contract. Werknemers worden tot 2 jaar toe aan het lijntje gehouden met contracten van een (korte) bepaalde duur. En dit terwijl ze wel ingeschakeld worden voor structurele jobs binnen de werking van Ikea.
Werkzoekenden staan momenteel ook niet te springen om de werkomstandigheden die Ikea aanbiedt te aanvaarden. De openstaande vacatures geraken maar niet ingevuld, wat voor de huidige werknemers ook nog eens een hogere werkdruk met zich meebrengt.
Ondanks dat de directie Ikea een sociaal gezicht wilt aanmeten, zit het bedrijf blijkbaar toch niet zo hard in met de werknemers. Des te meer zitten de aandeelhouders in met de winst. Door ieder extra-legaal voordeel van het personeel in vraag te stellen en de flexibiliteit op te drijven probeert de directie de winst van aandeelhouders in stand te houden. Het management wordt voor dit beleid uiteraard rijkelijk voor beloond door de aandeelhouders.
Nu de directie de bonussen ook nog eens in vraag stelt, pikken de werknemers deze hoge flexibiliteit niet langer. Als er flexibiliteit wordt gevraagd dan moet daar een serieuze compensatie tegenover staan. Maar ook de flexibiliteit zelf werd door een aantal militanten in vraag gesteld.
Het was overigens niet de eerste actie. Er waren eerder al kleinere acties geweest, maar vandaag ging alleen de Ikea in Ternat open, de 5 andere winkels in België bleven dicht.
Er werd ook veel gepraat over de aangekondigde komst van de deurwaarder. Volgens de directie was dat enkel om vaststellingen te doen niet om de staking te breken. Verzoenende taal van de directie, maar iedereen weet dat deze vaststellingen van de deurwaarder later – in onze burgerlijke rechtspraak – zullen dienen in om mogelijk dwangsommen of straffen op te leggen aan de stakers. Het is duidelijk dat het patronaat het stakingsrecht constant probeert te ondermijnen. De werknemers waren dan ook helemaal niet opgezet met de acties van de directie.
In deze economisch turbulente tijd – die een vermindering van de consumptie met zich meebrengt – moeten ketens als Ikea (en anderen) de uitbuiting van haar werknemers opdrijven om de winsten zoveel mogelijk te vrijwaren. Dit stuit op verzet omdat gewone werknemers – in tegenstelling tot de directie – jarenlang niet mee hebben kunnen meegenieten van de winsten die de groep maakt. Toen onder het voorwendsel van het vrijwaren van de concurrentie, vandaag eerder met het argument van de economische crisis, maar telkens met als doel om de werknemers te doen afzien van het verbeteren van hun arbeids- en loonomstandigheden.
We moeten ons niet laten intimideren door de argumenten van de burgerij. De gevraagde loonsverhogingen of werkzekerheid is met de hoge prijzen voor energie, voedsel en wonen gerechtvaardigd en er is nood aan een gezamenlijk strijd om overwinningen te boeken.
We moeten echter verder gaan als de strijd op bedrijfsniveau. Er is nood aan gezamenlijke strijd tegen het kapitalisme en haar politieke leiders, die het systeem zullen verdedigen tot de laatste snik. In die politieke strijd roept LSP op voor het oprichten van een nieuwe politieke partij die gedragen en georganiseerd wordt door militanten en delegees uit de grote vakbonden. Op deze manieren worden de eisen van op de werkvloer vertaald naar het politieke niveau.
Traditionele burgerlijke politici leven met hun riante lonen in een ander wereld als ons. Ze kennen onze problemen niet en zullen er alles aan doen om de huidige neoliberale politiek van lastenverlagingen en fiscale cadeaus voor bedrijven, fiscale amnestie voor fraudeurs en privatiseringen verder te zetten.
De liberale principes van vrije markt en privatiseringen moeten plaats maken voor nationalisaties als het te doen is om de banken ( en de speculanten op de beurs ) te redden van de gigantische verliezen. Wij roepen daarentegen op om alle sleutelsectoren te nationaliseren. En dit niet om ze – zoals bij de banken – later terug te kunnen verkopen aan de markt. Wij zien nationalisering als een middel om het productieproces – onder democratische controle van de bevolking – in functie te stellen van de behoeften van de bevolking in plaats in functie van het eigen belang van een minderheid ( van aandeelhouders, managers, politici).