73.000 arbeiders van General Motors in de VS staken
De crisis in de Amerikaanse gezondheidszorg heeft ook gevolgen in andere sectoren. Bij General Motors heeft het zelfs geleid tot de grootste stakingsbeweging sinds decennia. 73.000 auto-arbeiders legden het werk neer, alle 82 fabrieken liggen plat. De arbeiders verdedigen hun gezondheidszorg, banen en lonen.
Maandagochtend begon de staking onder leiding van de vakbond United Auto Workers (UAW). Het was de eerste keer sinds de jaren 1970 dat er een nationale staking is bij General Motors (de vorige was in 1970 toen 67 dagen werd gestaakt). De arbeiders zijn vastberaden om hun eisen af te dwingen nadat jarenlang is bespaard op hun lonen en arbeidsvoorwaarden. Ook in buurlanden van de VS kwamen fabrieken van GM tot stilstand omdat niet langer werd geleverd.
UAW onderhandelt over collectieve arbeidsovereenkomsten. Bij General Motors was er geen akkoord waardoor er geen verlenging was van bestaande overeenkomsten. Hierdoor is de positie van zo’n 73.000 arbeiders bedreigd. (Na de staking van 1970 waren er nog bijna 500.000 arbeiders bij GM in de VS…).
De staking handelt over jobzekerheid, maar ook de gezondheidsverzekering is een probleem. De bedrijven moeten een verzekering afsluiten voor hun personeelsleden en ook voor gepensioneerde werknemers. In plaats van een nationale gezondheidszorg is er in de VS een private verzekering. Dat wordt vaak op basis van bedrijven gedaan, maar de kosten lopen op. De bedrijven willen besparen en de gezondheidsverzekering is daar een onderdeel van. Zo wil het patronaat komen tot een fonds dat in handen is van de vakbonden en waarin een eenmalige bijdrage wordt gestort, maar waarna het de verantwoordelijkheid kan doorschuiven naar de vakbonden.
De arbeiders hebben stakingsposten opgezet en de staking wordt goed opgevolgd. Ook gepensioneerde arbeiders komen naar de stakingsposten aangezien de acties hen evenzeer aanbelangen. Niet alleen de gezondheidsverzekering, maar ook de pensioenverzekering is bedreigd als het van de directie afhangt. Met een afzonderlijke verzekering voor 460.000 gepensioneerden, zou GM op termijn willen besparen op haar gepensioneerde arbeiders.
GM staat niet alleen met haar eisen, ook de andere grote automobielbedrijven (Ford en Chrysler) willen de arbeiders tot toegevingen dwingen. Wellicht wachten ze de staking bij GM af om een verenigde beweging of een algemene automobielstaking in de VS te vermijden.
De staking bij GM toont aan hoe problematisch de geprivatiseerde sociale zekerheid is voor de arbeiders en hoe gevoelig dit ligt. Daarnaast wordt aangetoond dat de VS geen monoliet blok van conservatieve republikeinen is, maar dat er ook een traditie van arbeidersstrijd aanwezig is. Het was het ongenoegen aan de basis die de leiding van UAW tot actie heeft gedwongen. Het verder verloop van de staking is niet zeker, mogelijk zal de UAW-leiding proberen tot een akkoord te komen. Maar intussen wordt het idee van stakingsacties en solidariteit terug op de agenda geplaatst in de VS.
Update: staking beëindigd
Op 26.9 werd dan toch een akkoord bereikt tussen GM en UAW. Het akkoord omvat afspraken over een medische verzekering voor de gepensioneerden.