VS na Katrina. Een beeld op de toekomst onder het kapitalisme

De verschrikkelijke beelden van achtergelaten mensen en slachtoffers van de orkaan Katrina in New Orleans hebben de VS en de wereld geschokt. Met een dodentol van verschillende duizenden, doen de discriminatie op basis van klasse en ras vragen opkomen over hoe onze samenleving is georganiseerd.

Zowat één op de drie van de 485.000 inwoners van New Orleans leven onder de armoedegrens. 67% van de bevolking bestaat uit Afro-Amerikanen, waarbij meer dan 50% van hen onder de armoedegrens leeft. Zonder veel bezittingen, geen toegang tot een auto, de afwezigheid van degelijk openbaar vervoer,… werd de armoede een levensbedreigend gegeven voor velen.

In New Orleans bedraagt de alfabetiseringsgraad slechts 40%. Meer dan twee klassen vol jongeren verdwijnt iedere dag uit het onderwijs van Louisiana.

Deze omstandigheden in New Orleans zijn echter niet uniek. Het is een weerspiegeling van de situatie waarin miljoenen arbeidersfamilies iedere dag leven in de VS. 40 miljoen Amerikanen leeft onder de officiële armoedegrens, 1 op de 3 kinderen leeft in armoede, zowat 1 miljoen zwarte Amerikaanse kinderen leeft in extreme armoede en de politici van de traditionele partijen zijn er trots op dat ze het veiligheidsnet voor de armen de afgelopen jaren verder hebben aangetast.

De burgerlijke media stelt de gevolgen van de orkaan Katrina voor als een persoonlijk falen van Bush. Er zullen ongetwijfeld heel wat beloftes komen om dit recht te zetten. Maar er zijn vroeger ook al beloftes gemaakt. Na de opstanden van zwarten in grote steden midden jaren 1960, werden het politiek establishment gedwongen om tussen te komen. Maar 40 jaar later zijn de omstandigheden waarin de meerderheid van de arbeiders en de stedelijke armen leven slechter dan ooit voorheen.

Het is een feit dat armoede voortkomt uit ons economisch systeem. Het is een logische consequentie van het kapitalisme en het komt voort uit de interne werking van een systeem waar enkele rijken de productiemiddelen controleren en winst maken op de kap van de arbeiders.

Polarisatie

De enorme polarisatie van rijkdom in de VS is versterkt door het beleid van beide grote partijen tijdens de jaren 1970, 1980, 1990 en het huidige decennium.

Het beleid gaat ervan uit dat een gunstig klimaat voor investeringen door grote bedrijven positief zou zijn voor alle Amerikanen. Dat neoliberaal beleid wordt doorgevoerd omdat ervan uitgegaan wordt dat het nuttig is voor de economie en voor de VS in het algemeen. Bijgevolg is het beleid er vooral gericht op de 0,1% rijksten.

In de jaren 1980, 1990 en 2000 waren er enorme besparingen op alle vlakken van het leven van de arbeiders: huisvesting, onderwijs, openbare ziekenhuizen, openbaar vervoer, infrastructuur, werkgelegenheid, sociale zekerheid,… De overheidssteun voor de huisvesting van armen ging van 32 miljard dollar in 1978 tot 5,7 miljard dollar in 1988. Dat is een achteruitgang met meer dan 80% indien rekening wordt gehouden met inflatie. Sinds 1988 is het zowat volledig afgeschaft.

De weigering van de regering-Bush om geld te besteden aan het herinvoeren van steun voor de huisvesting van armen, is een scherp voorbeeld van de volledige afschaffing van middelen voor infrastructuur zoals voortkomt uit het neoliberaal model.

Een studie van de Amerikaanse vereniging van ingenieurs in maart 2005 beschreef hoe de besparingen voor infrastructuur zoals bruggen, openbaar vervoer, scholen,… nu een totale omvang hebben van 1.600 miljard dollar. Dat is het bedrag dat de komende vijf jaar zou nodig zijn om de infrastructuur in het land op peil te houden.

In New Orleans werd recent een huisvestingsproject stopgezet waardoor 7.000 Afro Amerikanen op straat terecht kwamen. Daar kwamen ze in het gezelschap van ontelbaar veel anderen die zonder een dak boven het hoofd op zoek zijn naar werk en een inkomen.

De middelen voor onderwijs zijn zowel op nationaal als regionaal vlak zwaar beperkt. Als gevolg hiervan is het analfabetisme enorm toegenomen. Op de ranglijst van de alfabetiseringsgraad van landen is de VS teruggevallen van de 18de tot de 49ste plaats.

Deze ontmanteling van regeringsprogramma’s en uitgaven, heeft geleid tot heel wat mogelijkheden om de winsten van de grote bedrijven te vergroten. De verschrikkelijke sociale gevolgen van het beleid kwamen nu echter op pijnlijke wijze naar voor. En dat is dan nog maar één deel van het neoliberaal beleid.

Er is een directe aanval op de lonen. De werkgevers eisen concessies op het vlak van lonen, uitkeringen en arbeidsomstandigheden. Beide politieke partijen hebben zich uitgesproken tegen de verhoging van het minimumloon. Het inkomen van 10 miljoen arbeiders is onder de armoedegrens terecht gekomen. Bovendien zijn er beperkingen om recht te hebben op een werkloosheidsuitkering.

In steden zoals New Orleans wordt dit beleid gemengd met een vier eeuwen oude traditie van racisme waardoor de Afro Amerikanen zowat het meest onderdrukte onderdeel van de Amerikaanse samenleving vormen.

Gecontroleerd door de grote bedrijven

Zowel de Republikeinen als de Democraten staan voor een neoliberaal beleid. Beide partijen worden gecontroleerd door de grote bedrijven. Ondanks populistische retoriek en meningsverschillen over bepaalde zaken, verdedigen beide partijen de belangen van de grote bedrijven en banken. Zij willen de winsten maximaliseren en alle obstakels daartoe uit de weg ruimen.

De gevolgen zijn er ook gekomen in de enorme stijgingen van de winsten. Tussen 1980 en 1995 zijn de bedrijfsinkomsten met 129,5% gestegen, de bedrijfswinsten met 127% en de lonen van managers met 182%. De rijkste 1% van de bevolking heeft nu meer rijkdom dan de armste 90%. Er is een enorme verschuiving van rijkdom van de arbeidersklasse naar de kapitalisten.

Deze ramp maakte duidelijk dat er enorme tegenstellingen zijn op basis van klasse en ras. Dit maakt dat de noodzaak van een fundamentele verandering van de samenleving sterker dan ooit is. Katrina biedt een beeld op onze toekomst onder het kapitalisme: “horror zonder einde” voor de armen, de onderdrukten en de arbeiders.

Er zullen nog rampen volgen, zeker indien niets gedaan wordt aan de globale opwarming. Er zullen ook meer imperialistische oorlogen zijn en een toename van de armoede. Daarom moeten we opkomen voor het beëindigen van het kapitalisme en het creëren van een nieuwe socialistische samenleving op basis van menselijke behoeften.

De ramp toont de noodzaak van planning aan en het falen van de vrije markt. Hoe kunnen rampen vermeden worden als alle beslissingen genomen worden in het belang van de korte termijn winsthonger van de grote bedrijven? Er is nood aan een democratisch geplande economie waar beslissingen over investeringen, over wat geproduceerd wordt en hoe dit gebeurt, democratisch wordt beslist in het belang van de meerderheid en niet op basis van de ondemocratische kortetermijn winstspeculaties van een kleine minderheid die alle rijkdom bezit.

Wij eisen:

> Volledige opvang en compensatie voor de slachtoffers van Katrina.

> Een massaal programma van publieke werken om de Golfkust opnieuw op te bouwen.

> Democratische controle van de gemeenschap over de hulp. Stop de raciale en klassendiscriminatie. Stop de grote bedrijven die profiteren van deze ramp.

> Betaal de heropbouw door het beëindigen van de oorlog in Irak en het belasten van de grote bedrijven.