De Keltische Tijger klauwt niet meer
De Keltische Tijger klauwt niet meer
Toen Ierland als eerste Europese land overging tot drastische besparingen, voerden comentatoren het op als voorbeeld voor de rest van de EU. Ondanks de vreselijke effecten op de levensstandaard van de Ierse werknemers lijkt dit nu een maat voor niets te zijn geweest. “We are not looking for a bailout!”, verklaarde de Ierse minister van financiën midden november nog. Maar intussen werd in stilte onderhandeld met het IMF en de Europese Centrale Bank. De rente op staatsobligaties liep immers op tot meer dan 9%.
Speculanten en regeringsleiders spreken openlijk over een mogelijk faillissement voor Ierland. Wat een verschil met het beeld van de “Celtic Tiger” enkele jaren geleden. Toen stond de Socialist Party alleen met haar waarschuwingen over de onzekere basis van de fundamenten voor de groei en de vaststelling dat vroeg of laat een correctie zou optreden.
De groei van de afgelopen jaren werd in hoofdzaak aangestuurd door de opbouw van schulden bij de gezinnen en een zeepbel in de immobiliënmarkt. Met de wereldwijde financiële crisis was de Ierse regering verplicht om grote sommen te investeren om de banken te redden. Hierdoor kwam de regering zelf in slechte papieren terecht.
Het begrotingstekort voor 2010 wordt op ongeveer 35% van het bbp of 52 miljard euro geschat. Daarvan werd 32 miljard euro besteed aan de redding van de Anglo Irish Bank. Het einde van de financiële problemen is overigens nog niet in zicht. Meer dan 40.000 gezinnen hebben een “aangepast betalingsplan” waarbij enkel de rente wordt terugbetaald of een “pauze” in de afbetalingen is ingelast. Dat kan leiden tot een nieuwe fase van falingen bij de Ierse banken en een nieuwe reddingsgolf van de overheid.
Om de reddingsoperaties te betalen en de speculanten te kalmeren, wil de Ierse regering opnieuw en nog meer besparen. De regering van conservatieven (Fianna Fáil) en Groenen wil in 2011 maar liefst 6% van het bbp besparen. Het is betwijfelbaar of deze begroting er door zal geraken in het parlement, de regering heeft maar twee zetels op overschot in het parlement. De regering is afhankelijk van een aantal “onafhankelijke” parlementsleden.
In de peilingen wordt een afslachting van Fianna Fáil voorspeld. Bij de vorige verkiezingen haalden de conservatieven nog 43% van de stemmen, nu staan ze op 18%. Sinds de laatste peiling is de steun wellicht verder terug gelopen. Samen met de aanwezigheid van een enorme woede, zou dit een aantal parlementsleden ertoe kunnen aanzetten om hun eigen politieke overleven boven de partijbelangen te stellen. Dat kan tot de val van de regering en nieuwe verkiezingen leiden.
De besparingen hebben een heuse sociale kaalslag aangericht. Intussen zitten 450.000 mensen zonder werk op een bevolking van 4,2 miljoen. Er ontstaat een nieuwe emigratie. Het netto emigratiecijfer (verschil tussen hoeveel mensen het land verlaten en hoeveel er binnenkomen) nam toe van 7.800 in april 2009 tot 35.500 in april 2010. Er wordt van uitgegaan dat dit cijfer sindsdien verder is toegenomen.
Toch lijkt er op het eerste gezicht weinig verzet te zijn. Dat heeft deels te maken met de hoop dat de crisis snel voorbij zou zijn, maar deze hoop blijkt intussen een illusie te zijn. Anderzijds is er ook de rol van de vakbondsleiding die volledig meestapt in de besparingslogica. De vakbondsleiding tekende een akkoord voor sociale vrede in ruil voor de lege belofte dat niet meer aan de lonen van het overheidspersoneel zou worden geraakt. Onderhuids is het ongenoegen tegenover de regering en de bankiers wel aanwezig. Een betoging van 30.000 studenten begin november maakte dat duidelijk.
Als de Ierse regering steun zoekt bij het IMF en/of de EU zal dit haar positie verder ondermijnen. Geleidelijk aan zal de actiebereidheid het halen op de angst voor de toekomst en de chantage van het establishment. De Socialist Party maakt zich op om een strijdbaar programma te verdedigen, zowel in de vakbonden als bij de verkiezingen. De Socialist Party nam het initiatief om een links eenheidsplatform op te zetten, “United Left Alliance”, waarmee mogelijk een aantal parlementsleden kunnen verkozen geraken. Dat kan een belangrijk kristallisatiepunt voor de strijd van de Ierse arbeiders vormen, het kan mogelijk ook een opstap naar een nieuwe massale arbeiderspartij zijn.