Noord-Koreaans artillerievuur doet spanningen in Azië oplopen
Het onstabiele militaire regime van Noord-Korea heeft eens te meer de internationale media gehaald. Op 23 november werd vanuit Noord-Korea artillerievuur afgeschoten op Zuid-Korea. Dat gebeurde op het eiland Yeongpyeong, aan de westkust van beide Korea’s en onder controle van het Zuiden.
Bij de aanvallen vielen vier doden en minstens 20 gewonden, zowel onder soldaten als burgers. Zowat 500 inwoners zijn van het eiland vertrokken. Het eiland doet dienst als zeemachtbasis van Zuid-Korea. De aanvallen vormden de meest ernstige militaire confrontatie sinds het einde van de Koreaanse Oorlog in 1953. De kapitalisten reageerden gespannen. Dat bleek onder meer uit de grote neergang op de Aziatische beurzen, de nervositeit als gevolg van de zorgen omtrent de euro en de Ierse schuldencrisis werd versterkt door de militaire spanningen in Korea.
Het Zuid-Koreaanse leger voerde al een week lang militaire oefeningen uit, maar er werd gesteld dat niet op het Noorden werd geschoten. De meest waarschijnlijke uitleg voor de aanval vanuit Noord-Korea moet worden gezocht bij de harde economische situatie en het onstabiele veranderingsproces in het autocratische regime van Kim Jong-Il die de macht wil doorgeven aan zijn jongste zoon, Kim Jong-un. De militaire confrontatie kwam er slechts enkele dagen nadat bekend werd dat Noord-Korea in het kader van haar kernwapenprogramma een nieuwe faciliteit om uranium te verrijken heeft geopend. De Amerikaanse veiligheidsdiensten beweerden daar niet van op de hoogte te zijn.
Het Noord-Koreaanse regime wil nieuwe onderhandelingen voeren met Zuid-Korea en de VS in de hoop dat er economische en diplomatische toegevingen zullen komen in ruil voor een Noord-Koreaans akkoord met internationale controle en eventueel zelfs het volledig afbouwen van het kernprogramma. Zowel Washington als Seoul namen de voorbije periode een harder standpunt in, zeker nadat een Zuid-Koreaans oorlogsschip in maart tot zinken werd gebracht waardoor 47 bemanningsleden omkwamen. Beide regeringen stelden dat nieuwe onderhandelingen met Noord-Korea zijn uitgesloten na de aanvallen van deze week. Dit kan leiden tot een potentieel erg gevaarlijke kettingreactie met nieuwe militaire oefeningen van de VS en Zuid-Korea in de regio.
Onderhandelingen lopen vast
Er is nog altijd geen formeel vredesakkoord na het einde van de Koreaanse oorlog in 1953. Noord-Korea verklaart dat het nog steeds onmiddellijk tot oorlog kan overgaan, een achtste van de bevolking maakt er deel uit van het leger. Eerdere pogingen om tot een onderhandelde oplossing te komen, zoals met de “zonneschijnpolitiek” van de vroegere Zuid-Koreaanse leider Kim Dae Jung. Daarbij werd voorgesteld om economische toegevingen te doen in ruil voor de afbouw van de bewapening. De militaire dreiging is constant aanwezig op het schiereiland. Het bedreigt het leven van de bevolking die een constante angst hebben voor een nieuw conflict en tegelijk nog steeds wordt geconfronteerd met gedwongen splitsingen in families met familieleden die elkaar al jarenlang niet meer hebben gezien omdat ze in verschillende delen van Korea terecht kwamen.
Sinds de jaren 1990 en met de val van de stalinistische regimes (in het bijzonder van de Sovjetunie, de belangrijkste handelspartner van Noord-Korea), kent Noord-Korea een harde economische realiteit. De economie is in heel wat gebieden terug gevallen naar een situatie zoals voor het industriële tijdperk. Zowat 5 van de 24 miljoen inwoners heeft ernstige voedseltekorten. Dat heeft geleid tot een strategie van “berekende onberekenbaarheid” waarmee aandacht wordt getrokken om toegevingen en hulp van de kapitalistische internationale gemeenschap los te weken. Deze methode ging gepaard met de uitbouw van een nucleair programma, het testen van raketten en kleinschalige militaire confrontaties met het zuiden. De Zuid-Koreaanse kapitalisten hebben een dilemma bij het beantwoorden van deze confrontaties. Ze willen uiteraard het eigen prestige en de macht veilig stellen. Een ineenstorting van de Noord-Koreaanse staat zou enorme economische risico’s voor Zuid-Korea met zich mee brengen. Noord-Korea beschikt over een grote militaire macht waarmee het makkelijk een aanval zou kunnen uitvoeren op Seoul, de hoofdstad van Zuid-Korea, maar de gezamenlijke militaire macht van Zuid-Korea en de VS overtreft uiteraard wel die van Noord-Korea.
De rol van China
Dit nieuwe incident is ook een belangrijke uitdaging voor China. Het Chinese regime is een bondgenoot van Noord-Korea. Dat heeft niets te maken met ideologie of een gemeenschappelijk stalinistisch verleden. Het heeft alles te maken met geopolitiek. De dictatuur in Peking wil dat het Noord-Koreaanse regime stand houdt om een buffer te vormen tussen China en het Amerikaansgezinde Zuid-Korea. Het vooruitzicht van een verenigd Korea is voor de Chinese heersers niet aantrekkelijk, het zou immers betekenen dat de VS militaire bases kan uitbouwen tot aan de oostgrens van China. Bovendien zou een val van het Noord-Koreaanse regime na een periode van chaos leiden tot een verenigde Koreaanse economie die een rivaal kan worden voor China, zeker nu het noord-oosten van China een ernstige economische crisis kent. In deze regio is er overigens een Koreaanse etnische minderheid.
Het Chinese regime betaalt nu een prijs voor haar steun aan Noord-Korea. Peking werd niet op voorhand geïnformeerd over de aanval. Het incident plaatst het regime in Peking in een moeilijke positie. Er is een grotere druk vanuit de VS, Zuid-Korea en Japan om een hardere positie te steunen in bijvoorbeeld de Verenigde Naties. China zal haar positie wellicht niet aanpassen en opnieuw aandringen op onderhandelingen met zes partijen (de twee Korea’s, Rusland, China, Japen en de VS). De weigering van China om haar positie aan te passen, laat de VS toe om een sterkere positie in Azië uit te bouwen op basis van een wantrouwen tegenover de groeiende regionale rol van China.
Moeilijke opvolging
Een verdere reden voor het nieuwe incident moet misschien bij de moeilijke opvolging in de Noord-Koreaanse dynastie worden gezocht. Kim Jong-il zou erg ziek zijn en voelt mogelijk aan dat zijn einde nabij is. Hij wil daarom zijn zoon Kim Jong-un snel lanceren als opvolger. Deze jongste zoon werd recent gepromoveerd tot generaal met vier sterren. Hij heeft niet dezelfde invloed als zijn vader die zelf enige tijd nodig had om zijn positie te consolideren nadat hij in 1994 de macht overnam van zijn vader, Kim Il-sung. Die laatste was president tijdens de periode van economische ontwikkeling in de jaren 1960 en 1970, toen de stalinistische geplande economie ondanks de enorme bureaucratie nog enige sociale verworvenheden opleverde.
Deze periode was al lang voorbij toen Kim Jong-il aan de macht kwam. Hij moest afrekenen met een economische ineenstorting en een reeks mislukte “vrije markt hervormingen”. Dit leidde niet tot stabiliteit of groei. Het regime houdt niet vast aan een bepaald economisch model, er werd meermaals een bereidheid getoond om economische zones op te zetten voor de kapitalisten of om akkoorden te sluiten met Zuid-Koreaanse en Chinese bedrijven. Het regime staat zelfs open voor een hereniging met het kapitalistische zuiden, maar dan wel op langere termijn. Het regime in Noord-Korea wil een onderhandeld akkoord om zelf stand te kunnen houden. Ondanks alle problemen lijkt het regime nu te overleven op basis van een extreem nationalisme aangevuld met en versterkt door de constante militaire dreiging. Tegelijk worden beperkte privileges toegekend aan “loyale” delen van de bevolking, het leger en een deel van de bevolking in de hoofdstad Pyongyang.
Socialisten verzetten zich tegen de aanwezigheid van het VS-imperialisme op het Koreaanse schiereiland. We roepen op tot de onmiddellijke terugtrekking van de Amerikaanse troepen als eerste stap naar een oplossing voor de crisis. We verzetten ons tegen het nationalistische en militaristische beleid van het Noord-Koreaanse regime dat enkel oog heeft voor het eigen overleven, los van de kost voor de Koreaanse bevolking. De Zuid-Koreaanse heersende klasse is verbonden met het winstsysteem en het imperialisme. Ze is niet in staat om het schiereiland tot een veilige en niet-nucleaire toekomst te brengen. Wij zijn voor vrede op het Koreaanse schiereiland, maar dat kan enkel door een verenigde strijd van de arbeidersklasse en de armen in Korea en de rest van de regio om een einde te maken aan het kapitalisme, dictatuur en militarisme.