Waarom kan knetterrechts scoren?
Van Wilders tot de Tea Party
Artikel uit de novembereditie van De Linkse Socialist
De nieuwe rechtse Nederlandse regering moet beroep doen op gedoogsteun van Geert Wilders om aan meerderheid te komen. Die krijgt hiermee meteen legitimiteit zonder zich volledig aan de macht te verbranden. In de VS heeft de Tea Party een gelijkaardige populistische boodschap met een mengeling van racisme, afkeer tegenover moslims en een retoriek waarbij wordt gedaan alsof de kleine man wordt verdedigd.
Nederlands gedoogbeleid
Voor de rechtse regering van liberalen (VVD) en christen-democraten (CDA), was steun van de PVV van Wilders nodig. Ondanks het feit dat het om gedoogsteun van buitenaf gaat, wordt de regering-Rutte ook wel het “kabinet Wilders” genoemd. Deze regering wil 18 miljard euro besparen. Dat betekent een aanval op de openbare diensten, onderwijs, zorg,… Alleen in de sociale zekerheid wordt voor meer dan 4 miljard bezuinigingen gezocht. De PVV probeerde haar “sociale retoriek” te bevestigen door een aantal scherpe kantjes van de besparingen af te vijlen: de aanvallen op de werkloosheidsuitkeringen en het ontslagrecht werden afgezwakt. De partij wil een harde en grootschalige confrontatie met de arbeiders vermijden.
Tegelijk biedt het regeerakkoord ruimte aan de racistische propaganda van Wilders. VVD en CDA stappen daar zonder twijfelen in mee. De racistische propaganda van Wilders kan meteen de aandacht van het besparingsbeleid afwenden. Ook in Nederland is de grootste kracht van rechts de zwakte van links en de zwakte van de arbeidersbeweging. Het programma van rechts is niet bepaald vernieuwend, het is een geheel van besparingen (opgewarmd neoliberalisme) en stimuleren van verdeeldheid (racisme) om eengemaakt verzet te vermijden. Dit is niet nieuw, maar bij gebrek aan een links antwoord is het een dominante retoriek. Hierdoor werden de Nederlandse verkiezingen een wedstrijd om ter hardst besparen. Rechts kan die wedstrijd moeiteloos winnen en knetterrechts kan teren op de groeiende afkeer tegenover de traditionele politici.
Amerikaans theekransje
Net als Wilders kan ook de Tea Party in de VS op een groot gehoor in de media rekenen. Meer nog, een zender als Fox maakt de Tea Party groot in de peilingen. Sarah Palin en co staan voor een conservatieve Republikeinse visie overgoten met een vleugje racisme en afkeer tegenover de traditionele politici. De Tea Party is een vat vol tegenstrijdigheden, de electorale steun neemt toe maar de steun voor de rechtse en asociale maatregelen waar de conservatieven voor staan niet.
De toegenomen steun voor de Tea Party is geen uitdrukking van een verrechtsing van de bevolking. Er is een polarisering met ook een grotere steun voor socialistische opvattingen (uit een peiling van Gallup bleek dat 30% van de Amerikanen positief staat tegenover socialisme, onder jongeren was dat zelfs 43%). De Tea Party kan kapitaliseren op een woede tegen het establishment, onder meer na de redding van de banken. Dat kapitaliseren gebeurt met de steun van een deel van het establishment zelf, onder meer in de mediawereld, waardoor er extreem veel aandacht aan wordt geschonken.
Het pro-kapitalistische beleid van de Democraten is evenzeer verantwoordelijk voor de crisis als het pro-kapitalistische beleid van de Republikeinen. Door zelf een rechts beleid te voeren, hebben de Democraten geen antwoord op de knetterrechtse boodschap van de Tea Party.
Flink links antwoord op knetterrechts
Delen van het establishment spelen op de ondermijning van de autoriteit van de traditionele partijen in door steun te verlenen aan minder stabiele en onzekere populistische krachten ter rechterzijde. Dat biedt voor hen een veilige uitlaatklep waarmee de kiezers stoom kunnen aflaten zonder het beleid ten dienste van het kapitaal fundamenteel te bedreigen.
Een groeiende meerderheid van de werkenden en jongeren is de massale werkloosheid, de lage lonen en de onzekere toekomst meer dan beu. Indien er richting wordt gegeven aan deze woede, is het mogelijk om een nieuwe politieke kracht uit te bouwen waarmee de rechtse luchtkastelen worden doorprikt. Het beantwoorden van knetterrechts zal echter niet gebeuren door zogenaamd linkse krachten die mee in de neoliberale logica stappen. De arbeidersbeweging moet op politiek vlak terug aan zet komen. Dat is enkel mogelijk met een flink links programma en een brede actieve steun.