Stop de Europese besparingstsunami!

Na de reddingsoperatie voor Griekenland worden de staatsobligaties van dat land door ratingkantoren nog steeds als rommel bestempeld. Na Griekenland wordt alles nu klaar gemaakt om ook in Spanje en Portugal tussen te komen. Ook elders in Europa wordt de besparingsmachine op gang getrokken. De nieuwe Britse regering van conservatieven en liberaal-democraten wil 7 miljard euro besparen op een jaar tijd. In Duitsland wil Merkel tegen 2014 80 miljard besparen. De besparingstsunami treft zowat alle Europese landen, het is maar de vraag hoe lang het zal duren vooraleer dit bij ook ons het geval zal zijn.

Artikel op basis van een analyse door Robert Bechert van het CWI

[box type=”shadow” align=”alignright” width=”100″]

29 september: Europese betoging

Op woensdag 29 september is er een Europese vakbondsbetoging in Brussel naar aanleiding van een Europese Top van financieministers. Het Europees Vakverbond roept op tot een Europese actiedag. Het valt nog af te wachten wat er met deze oproep zal worden gedaan, maar het kan een mogelijkheid bieden om een informatie- en mobilisatiecampagne op de werkvloer op te zetten.
[/box]

Crisis is niet voorbij

De Europese Unie en de euro kregen harde klappen, crisisvergaderingen werden de norm. De tegenstellingen kwamen ook tot uiting in persoonlijke spanningen tussen verschillende Europese leiders. Sarkozy dreigde zelfs even om uit de eurozone te stappen. Er waren pogingen om een Grieks bankroet te vermijden en om de euro op te krikken. Voor het eerst sinds 1999 is er openlijk discussie over de mogelijkheid om landen uit de Eurozone te zetten.

De heersende klassen waren niet al-leen bang dat een Grieks bankroet tot een nieuwe economische ineenstorting zou leiden, er werd ook gevreesd dat andere landen door het Griekse arbeidersprotest zouden “besmet” worden. Een revolte in Griekenland of een ander land zou een golf van protest in verschillende landen kunnen teweegbrengen. Dat is een belangrijke reden voor de internationale propagandacampagne tegen de “luie” Grieken en de pogingen om arbeiders van verschillende landen tegen elkaar op te zetten.

De vrees van de heersende klassen is terecht. De crisis die in 2007 begon, is verre van voorbij. De economische situatie blijft onzeker, zelfs indien er in een aantal landen een zwakke groei was. De kapitalisten hebben geen vertrouwen in een herstel en indien er herstel is, zal het sowieso beperkt zijn en zonder nieuwe jobs te creëren. Het feit dat de economische groei voor de crisis door kredieten werd aangedreven, maakt dat de schulden een belangrijk element blijven. De grote overheidsschulden zetten druk op de regeringen om te besparen op de uitgaven. Deze besparingsoperaties kunnen leiden tot een nieuwe recessie, maar toch wordt ermee doorgegaan.

Eurodromen zijn bedrog

De financiële sector blijft onstabiel en dat versterkt de zwakke positie van de euro tegenover de dollar. Trouwens, niet alle Europese landen zijn ontevreden met een zwakke euro. Het reddingspakket voor Griekenland moest de euro redden, maar de Financial Times merkte meteen op: “De crisis in de eurozone ontwikkelt zo snel dat de reddingsoperatie wel eens snel achterhaald kan zijn.”

De “eurodroom” wordt ondermijnd door de crisis en de spanningen tussen verschillende nationale burgerijen en hun politieke vertegenwoordigers. Wij stelden tien jaar geleden bij de invoering van de euro reeds dat een volledige Europese eenmaking op kapitalistische basis onmogelijk was. Er was een nooit geziene Europese integratie, maar tegelijk bleef het kapitalisme in essentie gebaseerd op nationale staten waarbij de burgerij van deze staten de eigen belangen verdedigt. Toen alles goed ging met de economie, konden de nationale kapitalistische klassen samenwerken. Tegen de achtergrond van crisis tellen enkel de eigen nationale belangen.

De crisis legt de zwakheden van de euro bloot. Deze crisis is niet beperkt tot de financiële markten, het vormt een directe bedreiging voor de werkende bevolking. Daarom is een begrip en een antwoord op de crisis noodzakelijk. Voor antwoorden moeten we niet naar de regelmatige Europese crisistoppen kijken. Daar worden steeds opnieuw grote akkoorden gesloten en maatregelen aangekondigd, maar dit kan de tegenstellingen niet verbergen. De noodzaak om steeds opnieuw maatregelen te moeten aankondigen, toont aan dat deze geen echte oplossing vormen.

Welk antwoord?

In zowat ieder Europees land kreunen de overheidsfinanciën onder de impact van de massale reddingsoperaties voor de banken, de dalende belastingsinkomsten en de uitgaven om de gevolgen van de crisis te verzachten. Dit leidt tot een aanval op de levensstandaard en de diensten. In Roemenië wordt bijvoorbeeld een daling van de lonen met 25% voorgesteld alsook een inlevering van 15% op de (reeds bijzonder armzalige) pensioenen. De besparingsgolf zorgt er voor dat heel wat Europese regeringen onstabiel of weinig populair zijn.

Er is nood aan arbeidersverzet tegen de pogingen om ons te laten opdraaien voor de crisis. Griekenland heeft tot nu toe de weg gewezen met massaal protest tegen de besparingen van de PASOK-regering. Ook in Portugal en Spanje waren er grote betogingen en stakingsacties tegen de besparingen van de zogenaamd “socialistische” regeringen. In Duitsland waren er 45.000 betogers in Stuttgart en Berlijn.

Het is opvallend dat heel wat van deze acties tot stand kwamen omwille van druk van onderuit. Het waren niet de nationale vakbondsleiders die het initiatief namen. De vakbondsleiding lijkt in de meeste gevallen slechts symbolische acties te willen ondernemen in de plaats van een ernstige strijd voor te bereiden om onze levensstandaard te verdedigen. Mobilisaties en betogingen kunnen de kracht van de arbeidersbeweging aantonen, maar kunnen ook gebruikt worden om even stoom af te laten om de ontwikkeling van een strijdbare beweging tegen te gaan.

De aarzeling om de strijd aan te gaan, komt er omdat veel vakbondsleiders in de logica van dit systeem zijn gestapt of toch alleszins geen alternatief op het kapitalisme zien. In sommige gevallen proberen vakbondsleiders om met de regering samen te werken bij het doorvoeren van de besparingen. Dat is het geval in Ierland, maar ook bijvoorbeeld in Nederland waar de vakbondsleiding een verhoging van de pensioenleeftijd naar 67 jaar heeft aanvaard.

Verwarring vergt socialistische duidelijkheid

Het gebrek aan duidelijke ordewoorden of een actieplan is deels een uitdrukking van de verzwakking van het socialistisch bewustzijn en het verdwijnen van een aantal tradities van de arbeidersbeweging na de val van het stalinisme in 1989. Zelfs waar er nieuwe linkse formaties bestaan, zoals Die Linke in Duitsland of de Franse NPA, wordt anti-kapitalisme niet vertaald in een duidelijke visie op hoe het kapitalisme kan worden bestreden en vervangen door een socialistisch alternatief. De verwarring wordt helemaal duidelijk bij het Franstalige ABVV dat wel campagne voert met de slogan “Het kapitalisme schaadt de gezondheid”, maar anderzijds steun verleent aan de PS.

De uitdagingen voor de arbeidersbeweging zijn erg groot. Er zijn de aanvallen op onze levensstandaard die gepaard gaan met gevaren van nationalisme en een verdeel-en-heerspolitiek om ons de aanvallen te laten slikken. Dit kan een zekere impact hebben op het bewustzijn. Dat was ongetwijfeld het geval met de massale campagne van de Duitse media over de Grieken die met “ons geld” gingen lopen omdat ze te “lui” waren om zelf te werken. De verdeel-en-heerspolitiek komt ook tot uiting in het opzetten van arbeiders uit de private sector tegen deze uit de openbare sector of van autochtone werkenden tegen migranten. Alles wordt er aan gedaan om te vermijden dat algemeen aanvaard wordt dat de crisis het resultaat van het kapitalisme zelf is.

We moeten opkomen tegen de dictatuur en de chaos van de markt, maar tegelijk pleiten voor een socialistische omvorming van de samenleving. Het CWI verdedigt de noodzaak van een Europees actieplan en lag daarom mee aan de basis van een oproep (van linkse Europarlementsleden) tot een Europese week van protestacties en solidariteit eind juni. Het is noodzakelijk om samen in verzet te gaan en op te komen voor de nationalisatie van de sleutelsectoren van de economie onder democratische controle en beheer van de arbeiders om tot een socialistische planning van de productie te kunnen komen binnen een democratische socialistische federatie van Europa als alternatief op de kapitalistische EU.