Ook “gematigde besparingen” zullen onze welvaart verder ondermijnen
Nu de verkiezingen voorbij zijn, beginnen de cijfers over de verwachte begrotingstekorten duidelijk te worden: 19 miljard voor de federale overheid, 250 miljoen voor het Waals en 362 miljoen voor het Brussels Gewest, 500 miljoen voor de Franstalige Gemeenschap, 1 miljard voor Vlaanderen. Er wordt sussend aan toegevoegd dat er geen “harde” besparingsoperaties komen vooraleer de economie terug aantrekt. Dat zou volgens de laatste voorspellingen van het Planbureau pas in 2011 het geval zijn met een beperkte groei van 1,9%. Kunnen werkenden, jongeren en uitkeringsgerechtigden dan nog twee jaar op beide oren slapen? Neen!
Niet alleen komt er van de vele verkiezingsbeloftes weinig in huis – zoals het wegwerken van de wachtlijsten in zowat alle vormen van zorg. Alles wat hiervoor zou uitgegeven worden, zal op een andere plaats worden weggeknipt. En ja hoor, “de noodzakelijke ondersteuning van de economie tijdens de crisis” die een trager besparingsritme oplegt, betekent dat aan het patronaat niets gevraagd zal worden en dat sinterklaas daar verder zal blijven langskomen. Wie kan die besparingen dan dragen? Dezelfden als altijd: de werkenden, werklozen en gepensioneerden, jongeren, zieken,… En tal van kleine middenstanders zullen tijdens de komende jaren de rangen van deze laatsten vervoegen.
De regering-Van Rompuy voorziet voor de begroting (van België, alle overheden samen) voor 2010 een besparingsoefening van 1,75 miljard euro, voor die van 2011 2,6 miljard. In de periode 2012-2015 (met een nieuwe federale regering) zou dat ritme dan opgedreven moeten worden tot 3,3 miljard euro per jaar. Zo zou dan het “structurele tekort” (dat losstaat van de conjunctuur, dus van de negatieve spiraal van minder inkomsten en meer uitgaven die voortvloeit uit de crisis) van 5% weggewerkt moeten worden.
Om dit wat duidelijker te maken: de komende twee jaar zal een inspanning moeten geleverd worden als in 1986 met het Sint-Annaplan om gevolgd te worden door vier jaar waarin iets meer bespaard moet worden als met het Globaal Plan in 1993. Het Sint-Annaplan omvatte o.a. de beslissing tot het optrekken van de pensioenleeftijd tot 65 jaar voor iedereen (om recht te hebben op een volledig pensioen) en harde besparingen in het onderwijs en de openbare diensten. Het Globaal Plan voerde o.a. de gezondheidsindex en de loonnorm in.
Deze beide plannen hebben reeds diep gesneden in de welvaart van werkenden en mensen die het met een uitkering moeten doen (in de wetenschap dat alle uitkeringen in België schandalig laag zijn). Tegelijk hadden beide plannen een stijging van de bedrijfswinsten tot gevolg.
We zullen waarschijnlijk nog even moeten wachten tot de maatregelen duidelijk worden, evenals de verdeling tussen de verschillende overheden. Maar hoe dan ook zal op alle niveaus bespaard moeten worden.Tekorten in de steden en gemeenten (alle 19 Brusselse gemeenten, 42% van de Waalse gemeenten en 57% van de Vlaamse gemeenten zullen in 2009 tekorten hebben geboekt) zullen moeten gedragen worden door de regionale overheden (die deze som dan bij hun besparingsinspanningen zullen moeten bijtellen).
Het onderwijs moet niet rekenen op meer middelen, gezien ook de Gemeenschappen zullen moeten besparen. Dat kunnen ze bijna enkel in het onderwijs. Het ambtenarenapparaat zal geraakt worden met afvloeiingen en met nieuwe aanvallen op hun statuut. En de federale overheid zal de sociale zekerheid moeten aanpakken en nog maar eens de openbare diensten.
Binnen de Franstalige onderwijsbonden wordt vandaag gesproken over de noodzaak om de militanten voor te bereiden op rampspoed. Dat zou in alle openbare diensten en in de zorgsector de boodschap moeten zijn. En ook in de privé-sectoren is het onheil pas begonnen – de Nationale Bank voorspelt meer jobverliezen in 2010 dan in 2009. Als we niet met zijn allen vastberaden de strijd plannen en aangaan, zullen wij de enigen zijn die opdraaien voor de crisis.