10.000 jobs bedreigd. Airbus: van privatisering tot afdankingen om winst op te drijven

Het kwam als een donderslag bij heldere hemel: EADS kondigde aan bij haar filiaal Airbus 10.000 jobs op vier jaar tijd te schrappen. Bij Airbus werken momenteel 55.000 arbeiders. Eens te meer gaat het niet om een bedrijf in crisis, maar om een poging om de winsten verder op te drijven. In 2006 haalde EADS een omzet van 39,4 miljard euro, een stijging van 15% tegenover 2005.

Nicolas Croes

Privatisering was eerste stap

De maatschappij Airbus werd in 1970 opgericht en het leek op de nationale luchtvaartbedrijven in verschillende Europese landen. Die bedrijven werden vaak naar voor geschoven als symbolen van de Europese Unie. Dat beeld werd overigens opnieuw aangehaald toen de Franse president Chirac samen met de Britse premier Blair, de Spaanse premier Zapatero en de Duitse kanselier Schröder het lanceren van de nieuwe A380 bijwoonden. Wellicht gaat het beeld van “symbool van de EU” sterker op dan wat de regeringsleiders op dat ogenblik hadden gedacht of gehoopt.

In 1999 besloot de Franse regering van de “socialist” Jospin om de Franse luchtvaart te privatiseren. De private belangen domineerden reeds snel de nieuwe groep die de naam EADS kreeg. Die groep is wereldwijd de nummer twee in de burgerluchtvaart met Airbus en de nummer 1 op het vlak van militaire helicopters met Eurocopter, het lanceren van satellieten met Arianespace en andere militaire toepassingen.

Orderboekje staat vol, Airbus dankt af

Voor de komende vijf jaar zijn de orderboekjes van Airbus goed gevuld: er zijn 2.357 toestellen besteld. Dat komt overeen met een omzet van 258 miljard dollar. Dat stelt de aandeelhouders uiteraard tevreden. Sinds de privatisering in 1999 hebben die goede zaken gedaan met een gemiddelde opbrengst van 18% per jaar. Maar dat volstaat blijkbaar niet. Het voldoet immers niet aan de winsthonger van de directie en de aandeelhouders.

Als gevolg van de winsthonger worden 4.300 Franse arbeiders aan de deur gezet, naast 3.700 Duitse, 1.600 Engelse en 400 Spaanse arbeiders. Wie kan blijven heeft weinig redenen tot vreugde, ze zullen voortaan meer tijd in de fabrieken moeten doorbrengen voor een zelfde loon. Het Duitse magazine Focus maakte bekend dat de directie van Airbus de arbeiders een arbeidsduurverlenging wil opleggen. In plaats van 35 uren per week zouden ze 40 uren moeten werken zonder looncompensaties.

Neerwaartse spiraal

Hetzelfde zagen we eerder bij de Amerikaanse groep Boeing toen Airbus (tijdelijk) de nummer 1 werd op wereldvlak. Boeing heroverde de eerste plaats door een harde aanval uit te voeren op haar arbeiders. 42% van het aantal arbeiders in 1998 werd afgedankt en wie overbleef, moest slechtere arbeidscondities aanvaarden. Nu is het de beurt aan Airbus.

In China zijn er nu plannen bekend gemaakt om op de luchtvaartmarkt actief te worden waardoor de hegemonie van de twee Westerse bedrijven wordt bedreigd. Het wordt tijd om een einde te maken aan de voortdurende cyclus van opofferingen van de arbeiders in naam van de concurrentie.

De beslissing van de directie van EADS heeft ook gevolgen in ons land. Sinds begin jaren 1980 werkt Airbus met verschillende Belgische onderaannemers (Sonaca, Sabca, Asco en Eurair). De speciale regeringsraad in Leuven besliste om 150 miljoen euro vrij te maken om te reageren op eventuele problemen bij de onderaannemers van Airbus. Dat geld zal wellicht verdwijnen in de zakken van de aandeelhouders.

Politieke reacties

De politici proberen op het sociaal drama van Airbus te reageren met een overheidsinterventie (met ons geld). Uiteraard niet om terug te komen op de privatiseringen. Als de overheid vandaag tussenkomt is het enkel om de belangen van de grote bedrijven te dienen. Die kunnen hun winsten verder opstapelen en maken daarbij handig gebruik van de overheidstussenkomsten.

In Frankrijk werd dit reeds duidelijk in de verkiezingscampagne. Presidentskandidaat Sarkozy verklaarde bijvoorbeeld dat hij Airbus wou ondersteunen zoals hij eerder reeds had gedaan met Alstom (de overheid nam 20% van de groep over toen het in de problemen zat).

Andere politici geven aan dat ze niet in het minst bekommerd zijn om het lot van de arbeiders. De Franse premier Dominique de Villepin stelde dat hij de bezorgdheid van de arbeiders begreep, maar dat het nodig is om via de plannen van Airbus de onzekerheid achter ons te laten en de toekomst voor te bereiden.

Airbus of Volkswagen-Vorst tonen dat de logica van “onze” regeringen niet in staat is om antwoorden te bieden op de gevolgen van de markteconomie. Het is nodig om klaar en duidelijk te stellen dat de concurrentie de basis vormt van het kapitalistische systeem en dat dit steeds opnieuw leidt tot aanvallen op de arbeiders en hun gezinnen.

Iedere voorgestelde “oplossing” zal slechts het effect hebben van een aspirine die ingezet wordt tegen kanker. Tenzij gestreden wordt voor een samenleving waar de geproduceerde rijkdom ten dienste staat van die samenleving. Het patronaat heeft arbeiders nodig om winsten te maken, de arbeiders hebben geen patroons nodig.