SP.a-congres. Sociaal-democratie keert de arbeiders en hun gezinnen verder de rug toe

Zaterdag werd Johan Vande Lanotte verkozen tot de “nieuwe” voorzitter van de SP.a. Hij kreeg 93,4% van de stemmen. Iets minder dan de helft van de leden nam deel aan de verkiezingen. Spannend was het niet. Hij was de enigste kandidaat en in de praktijk was hij reeds voorzitter sinds Steve Stevaert besloot om gouverneur van Limburg te worden. Er waren alleen een aantal praktische problemen om de veranderingen direct na het plotselinge vertrek van Stevaert door te voeren.

Karel Mortier

De stoelendans die volgde leidde er toe dat Freya “Luc” Van den Bossche vice-premier wordt en minister van Begroting en Consumentenzaken. Peter “Louis” Vanvelthoven werd gepromoveerd van staatssecretaris tot minister van Werk. De verrassing van de dag was wellicht de benoeming van Bruno Tuybens tot staatssecretaris van privatisering. Blijkbaar was er geen enkele parlementslid of senator van de SP.a te vinden die paste in het profiel van de nieuwe voorzitter.

Tuybens was sinds eind 2002 hoofd van het celletje duurzaam en maatschappelijk verantwoord investeren bij vermogensbeheerder KBC Asset Management. Daarnaast had hij een leidinggevende functie bij Amnesty International. Wellicht past Tuybens in de strategie van de SP.a om meer ingang te vinden bij hooggeschoolde tweeverdieners die naast geld verdienen en carrière maken om een dure wagen en dito woning te kunnen kopen, ook graag eens winkelen in de Wereldwinkel en een Plan International kindje adopteren. Type “meerwaardezoeker” zou men bij De Morgen zeggen.

Door een “ethische” bankier te nemen die actief is bij Amnesty slaat men twee vliegen in een klap. Tuybens was bij KBC het ethisch schaamlapje voor een voor de rest verre van ethische onderneming. Wellicht zal hij nu moeten dienen als progressief schaamlapje voor het voor de rest verre van progressief neo-liberaal afbraakbeleid dat van hem wordt verwacht. Het is nu al duidelijk dat hij zal proberen om de maatregelen door te voeren door te proberen een kloof te slaan tussen de gebruikers en personeel en dus vakbonden van de overheidsdiensten.

ABVV-militanten keren SP.a de rug toe

De opvallendste gebeurtenis op het congres vond niet binnen maar buiten plaats. Een 300-tal militanten van ABVV-Limburg en ABVV-metaal stonden buiten om de congresgangers op te wachten, tenminste als men dit nog een congres kon noemen. In De Standaard werd dit omschreven als een “horde boze militanten” die de SP.a stond op te wachten. De woordkeuze is wellicht tekenend hoe men in bepaalde kringen denkt over de vakbonden.

De militanten deelden stickers uit met de tekst "SP.a. U laat ons in de steek. Wij keren u de rug toe". Dit werd ook in de praktijk gebracht toen de militanten hun rug keerden naar de 2.000 tal mensen die naar de Hasseltse Grenslandhallen waren gekomen voor het optreden van Vande Lanotte.

Daarnaast was er nog een spandoek dat niet veel aan de verbeelding overliet. Vande Lanotte kon er niet mee lachen en verdedigde het beleid van de regering. Hij pakte in zijn speech uit met een zin die door alle pers klakkeloos werd overgenomen. “Wie zijn rug keert naar links, kijkt naar rechts" heet het. Deze Stevaertiaanse boutade, die overigens kant nog wal raakt, past in de strategie van de SP.a om alle concurrenten ter linkerzijde dood te maken. Recent werd nog geprobeerd om Groen! op deze wijze op te slorpen.

De SP.a logica is dat iedere stem die niet naar de eigen partij gaat, een verloren stem is of een stem voor “rechts”. Gekoppeld aan de strategie van het “minste kwaad”, proberen ze op die manier hun linkerzijde in te dekken terwijl ze verder opschuiven naar rechts en een nieuw kiespubliek aanboren.

Misschien moet Vande Lanotte eens een buitenlandse krant lezen. Dan zou hij weten dat sinds de vorige verkiezingen zijn “kameraden” van de Duitse SPD in de Bundestag voortaan op de gezichten van de 54 verkozenen van de Linkspartei/WASG moeten kijken zodra ze hun rug keren.

Welke internationale standpunten?

Dat is misschien de reden waarom professor Rik Coolsaet werd gevraagd om een werkgroep op te richten om meer profiel te geven aan de standpunten van de partij op internationaal vlak. Na 120 jaar sociaal-democratie werd dit wel eens tijd, moeten ze hebben gedacht. Ze hadden even goed de boeken van Coolsaet kunnen kopen of naar diens lessen kunnen gaan.

Het valt echter af te wachten hoe de standpunten van de progressieve jongens en meisjes die stickertjes uitdeelden met Piss on Bush (met een Amerikaans vlaggetje op de achtergrond) zullen worden verzoend met die van de oude garde die nog samen met de Amerikanen in de loopgraven hebben gezeten in de Koude Oorlog. Daarvoor werden ze mooi beloond, bijvoorbeeld met de post van secretaris-generaal van de NAVO (Willy Claes) als dank voor decennia van slaafse houding tegenover het VS-imperialisme.

Jongerenkabinet aangewezen door de partijleiding

De SP.a wil naast meer aandacht voor internationale thema’s ook meer aandacht besteden aan jongeren, wat wel wat vreemd is voor een partij die net de amper 30 jarige Van den Bossche aangesteld heeft tot de op één na belangrijkste post van het land. Vroeger was dat de leeftijd waarop men bij de traditionele partijen oud genoeg was om voorzitter te worden van de jongerenorganisatie.

Vande Lanotte heeft onder meer een soort “jongerenkabinet” opgericht. Het gaat om Laurent Winnock, Bieke Verlinden, Els Lefevre, Eva Wuyts, Sam Van De Putte en Vicky Corbeels die ook werden opgenomen in het partijbureau. De honderdduizenden jongeren die moeten rondkomen van een werkloosheidsuitkering of het bestaansminimum hebben echter reeds jaren geleden de toenemende aandacht van de SP.a voor jongeren aan de lijve ondervonden Denk maar aan het sociaal integratiecontract dat jongeren moeten ondertekenen om in aanmerking te komen voor een leefloon en recenter de harde aanpak van jonge werklozen. Misschien zou men bij Animo daar wat meer animo voor mogen hebben in plaats van de zoveelste Soiree Flambee te organiseren voor de “hippe” progressievelingen waar ze zich nu op richten.

Wat die jongeren daar op het partijbureau zullen doen en welke criteria men heeft gehanteerd om die mensen te kiezen, is niet duidelijk. Vande Lanotte wil blijkbaar op die manier de verjonging en de vernieuwing van de partij nog versnellen. Vande Lanotte: “Een tijdperk is voorbij, we beginnen aan een nieuw verhaal. We zullen onze inhoud aanscherpen, onze communicatie opengooien en nieuwe mensen aantrekken”.

Blijkbaar verandert men bij de SP.a tegenwoordig sneller van “verhaal” dan de waspoederfabrikanten van wasmiddel. Het is echter onduidelijk wat die veranderingen concreet zouden inhouden. Het is immers meer van hetzelfde. Het moet allemaal jonger, hipper, vlotter en dat kan volgens Vande Lanotte alleen als de SP.a openstaat voor nieuwe groepen die vroeger problemen hadden met het “oubollig” imago van de SP. Het verschil aan de inkomst van het congres tussen de militanten van het ABVV en de veelal hooggeschoolde “meerwaardezoekers” van de SP.a was opvallend en visueel zichtbaar, en niet alleen omdat de militanten van het ABVV een rood vestje aanhadden.

Nood aan nieuwe arbeiderspartij

Het is de laatste weken duidelijker geworden dat de inhoudelijke kloof tussen de SP.a en de militanten van het ABVV zeer groot is en dat de druk op de leiding van het ABVV om dat ongenoegen te verwoorden groeit en de komende weken wellicht nog zal toenemen. De SP.a laat geen ruimte aan de vakbonden om tot een compromis te komen dat aanvaardbaar is voor de achterban.

Met dit congres gaat de SP.a, ondanks alle marketingtalk over vernieuwing en verjonging, verder met de koers die reeds decennia geleden werd ingezet en na de val van de muur in stroomversnelling is gekomen. Er is meer dan ooit nood aan een partij die de belangen van de werkende mensen en hun gezinnen verdedigt. De vakbonden hebben hierin een grote verantwoordelijkheid.

Duitsland toont aan wat mogelijk is als slecht enkele militanten en vrijgestelden uit het middenkader van de vakbonden beslissen om te breken met de traditionele partijen. Stel je voor wat mogelijk is in België indien de vakbonden en bloc zouden breken met hun “bevoorrechte partners”, die vandaag de vakbonden uitlachen waar ze bij staan, en hun volle gewicht inzetten achter een nieuwe partij met de autoriteit die ze hebben bij hun miljoenen leden? Het Generatiepact zou wel vlug een generatie in de kast vliegen.