De nauwe banden tussen zakenlui en politici
De publicatie van het boek ‘De Keizer van Oostende’ heeft geleid tot enige discussie over de rol van vice-premier en SP.a-kopstuk Johan Vande Lanotte. Die beweert geen enkele wet te overtreden en doet het boek af als stemmingmakerij vanwege een politieke tegenstander. Alleszins is Vande Lanotte hiermee na Dehaene de tweede politicus op korte tijd wiens zakelijke belangen in het middelpunt van de belangstelling staan.
In de Wetstraat en onder de politici moet je met een vergrootglas zoeken naar gewone arbeiders. Doorgaans staat de levensstandaard van de politici bijzonder ver van wat de dagelijkse realiteit van de meerderheid van de bevolking is. Dat is op zich misschien niet onwettig, maar het zegt veel over het eenzijdige karakter van de gevestigde politiek.
Politici die enige tijd meedraaien, worden beloond met lucratieve postjes in raden van bestuur en andere. Dehaene was de man die het Globaal Plan oplegde en onder meer de index ‘hervormde’ tot een gezondheidsindex. Zelf heeft hij daar weinig last van. Met zijn riante bierbonus bij ABInbev en zijn vergoedingen bij onder meer Dexia is hij vandaag vooral een succesvolle zakenman. Dat hij daarnaast officieel nog politicus is, zouden we haast vergeten. Zelf beweert Dehaene dat hij de actieve politiek vaarwel heeft gezegd, maar dat betekent niet dat hij zijn riante maandloon als Europarlementslid niet zou incasseren.
De praktijk om lidmaatschap van het politieke establishment te combineren met functies in de bevriende zakenwereld is geen alleenrecht van Dehaene. Ook binnen de SP.a is het een aanvaardbare handelswijze. Er was eerder al Luc Van Den Bossche die goed betaalde functies opnam. Bij Vande Lanotte ziet het er niet naar uit dat persoonlijk geldgewin een rol speelt, maar hij lijkt er alles aan te doen om een ongenaakbare positie te bekomen waarbij hij op diverse terreinen de touwtjes in handen houdt. Zelfs een aantal Oostendse partijgenoten zoals schepen Miroir hebben het over weinig democratische praktijken. Miroir stelt dat hij in 2006 op bevel van Vande Lanotte moest wachten om op te treden tegen fraude bij de Vismijn. Het weerhield er Miroir niet van om in 2006 opnieuw samen met Vande Lanotte campagne te voeren bij de verkiezingen. Over het optreden van Vande Lanotte stelt hij: “Vande Lanotte heeft geen officiële functie in de partijafdeling, behalve gemeenteraadslid. Maar hij beslist alles. Hij spreekt over een ‘geleide democratie’, alleen is er niets democratisch aan.”
Het boek van de VRT-journalisten wijst op het wel erg kleine spanningsveld tussen de rol die Vande Lanotte op publiek vlak speelt en deze in private bedrijven. Dat gaat van het zoeken van sponsors voor zijn basketclub tot het opnemen van een functie bij Electrawinds. Ze stellen: “De grens tussen overheid en privaat ondernemerschap lijkt bij hem steeds meer te vervagen tot ze op bepaalde momenten volledig onbestaande lijkt te worden.” Vande Lanotte reageerde met een opsomming van onjuistheden in het boek en stelde meteen dat het boek de stempel van zijn politieke tegenstander Dedecker draagt. Dat is een beschuldiging waarvoor hij evenwel geen bewijzen aanbrengt.
Los van de exacte feiten, is het duidelijk dat de grens tussen het politieke establishment en de zakenwereld wel bijzonder dun is. Op dat punt heeft Dedecker overigens weinig lessen te geven aan Vande Lanotte, hij verdiende goed zijn boterham met publiek gesponsorde projecten zoals de Vlaamse academie voor de sport of de ijsbaan van Middelkerke. Belangenvermenging is een vaak voorkomend gegeven. Dat maakt meteen duidelijk aan welke kant de politici staan. Zij verdedigen direct en indirect de belangen van hun collega-ondernemers. Het zijn de politici van de 1% rijksten, van een establishment waar ze zelf integraal onderdeel van uitmaken. Van vermenging met de belangen van de gewone werkende bevolking kunnen ze niet verdacht worden.