Waar is de hete aardappel?
Artikel door Jon Sneyers uit de zomereditie van ‘De Linkse Socialist’
Op 29 mei 2011 werd in Wetteren actie gevoerd tegen een experimentele veldproef met genetisch gemanipuleerde aardappelen. Los van onze bedenkingen over het voeren van een dergelijke directe actie rond dit thema, moeten we wel vaststellen dat er belangrijke gevaren verbonden zijn aan het gebruik van genetisch gemanipuleerde organismen (ggo).
Wie controleert de GGO ’s?
De genetische verschraling die veroorzaakt wordt door grootschalige monocultuur van genetisch identieke gewassen houdt een enorm risico in als er nieuwe ziektes of parasieten opduiken. Voor de landbouwers zelf betekenen GGO’s afhankelijkheid van een handvol multinationals die de patenten bezitten.
Die multinationals, zoals BASF en Monsanto, aarzelen niet om rechtzaken aan te spannen als een boer probeert om na de oogst zaad te hergebruiken dat gepatenteerde genen bevat. Zelfs een niet-GGO-boer wiens veld buiten zijn wil door kruisbestuiving gecontamineerd wordt met gepatenteerde genen afkomstig van zijn buur, kan veroordeeld worden tot enorme boetes wegens patentinbreuk. In de neokoloniale landen hebben de GGO-multinationals op die manier al duizenden boeren tot zelfmoord gedreven.
Genetische aanpassingen kunnen nuttig zijn voor de samenleving, maar niet als het gebeurt op basis van de winsthonger van private bedrijven. Het groeiende verzet tegen GGO’s werpt belangrijke vragen op: wie heeft de touwtjes van de samenleving in handen en hoe wordt die controle vandaag aangewend?
Ontslag wegens protest tegen GGO ’s
De actie in Wetteren – waarbij 15 tot 20% van het proefveld beschadigd zou zijn – werd door de traditionele politici en media afgedaan als gewelddadig en een aanval op het “vrij wetenschappelijk onderzoek.” Nochtans is het wetenschappelijk onderzoek niet zo vrij en onafhankelijk als men vaak doet uitschijnen.
Door het gebrek aan structurele middelen zijn de universiteiten en onderzoeksinstellingen steeds meer afhankelijk van tijdelijke financiering en financiering vanuit de privé.
Opgejut door de media heeft de Leuvense rector Mark Waer besloten om een onderzoekster van de K.U.Leuven, Barbara Van Dyck, op staande voet te ontslagen. Ze werd ontslagen wegens dringende reden, waardoor ze geen recht heeft op een opzegperiode of werkloosheidsuitkering. De openlijke steun aan de actie zou een “fundamenteel meningsverschil” zijn waardoor de “vertrouwensband” verbroken werd. Ze heeft zelf geen aardappels uitgetrokken, maar het volstond dat ze van mening was dat die actievorm legitiem kan zijn.
De vakbondsdelegatie van de K.U.Leuven verzet zich uiteraard tegen dit ontslag. Als een meningsverschil een reden tot ontslag blijkt te zijn, dan is dat een heel gevaarlijk precedent. Welke meningen gaan nog toegelaten zijn en welke niet? Wie is de volgende? Een moraalfilosoof die vindt dat bepaalde medische experimenten niet kunnen? Een atheïstische wiskundige die het fundamenteel oneens is met de katholieke kerk? We verzetten ons ook tegen de manier waarop het ontslag tot stand kwam.
De vakbondsdelegatie eist de onmiddellijke reïntegratie van Barbara Van Dyck. Daarnaast willen we de onderhandelingen opstarten over een nieuwe CAO voor het academisch personeel, waarin duidelijke afspraken gemaakt worden over de ontslagprocedure en over de reikwijdte van de “wetenschappelijke deontologie” en van de sancties bij vermeende inbreuken daartegen.
Ten slotte denken we dat een breed maatschappelijk debat nodig is over de balans tussen de vrijheid van onderzoek en de vrijheid van meningsuiting, en over de rol van patenten en publiek onderzoek.