Iran: “Elke week wel ergens een staking”
DE RECENTE parlementsverkiezingen in Iran werden een triomf voor de conservatieve geestelijken rond Khamenei. Die organiseerden een ware machtsgreep tegen de hervormingsgezinde vleugel van de godsdienstige staat, vertegenwoordigd door president Khatami. We spraken hierover met Peyman, een Iraanse vluchteling en linkse activist.
Interview door Peter Delsing
De greep van de conservatieven lijkt na de recente "verkiezingen" enorm versterkt. Hoe schat je de recente politieke ontwikkelingen in?
Sinds 1997 is de hervormer Khatami als president aan de macht in Iran. De conservatieven hebben daar, vanuit hun standpunt, een fout in gemaakt. Khatami gaf meer vrijheid aan de journalisten, ook al zag hij die vrijheid binnen het kader van de islamitische wet. De bevolking kwam op die manier veel te weten over het beleid van de conservatieven. Sinds 1997 werden er meer dan 100 journalisten gedood, meer dan 2000 journalisten werden gearresteerd en ongeveer 100 kranten werden gesloten. De hervormers publiceerden dit. Er werden ook verschillende financiële schandalen naar buiten gebracht.
De conservatieven konden de hervormers echter niet stoppen. Uiteindelijk hebben ze dat via de rechtbanken gedaan: ze maakten dossiers aan, bij de recente verkiezingen werden duizenden hervormers uitgesloten. De belangrijkste hervormingsgezinde gezichten zijn nu weg.
Wat was de reactie van arbeiders en jongeren op deze ontwikkelingen?
Er waren veel betogingen tijdens de verkiezingen. Duizenden mensen kwamen op straat. Studenten en arbeiders, zowel in kleinere als grote steden. In Shahre Babak werden tijdens een betoging 20 arbeiders van een koperbedrijf gedood, omdat ze zich verzetten tegen ontslagen en hun bedrijf probeerden te bezetten. Daarnaast waren er betogingen in Semiram, Lamerd,… Verslagen van die betogingen vind je niet terug op CNN, maar tref je aan op de websites en in de kranten van de hervormers.
Tot voor kort waren er een pak illusies in de hervormers. Op dit moment staan de regering, het parlement, het gerecht en de media opnieuw onder de volledige controle van de conservatieven. Het zal nu opnieuw meer de gewone bevolking zelf zijn die direct in de confrontatie gaat met de conservatieven.
Elke week vindt er wel ergens een staking plaats in Iran. Rond de uitbetaling van lonen, de ziekteverzekering, tegen ontslagen,… In de stad Iran Khodro ligt het grootste bedrijf van het land, waar Peugot en een lokaal automerk worden geproduceerd. Meer dan 1000 arbeiders zijn er in staking tegen ontslagen en rond looneisen. In maart is er ook een grote staking van de leraars: een nationale staking van een week, voor betere lonen en tegen de plaag van de tijdelijke contracten. Ze dreigen verder te gaan met de staking als de regering niet toegeeft. Naar de bevolking presenteert de regering die stakingen als iets "niet politiek", in tegenstelling tot de acties van de studenten. De arbeiders en jongeren zien hier echter door. De geslotenheid van de conservatieven zal tot explosies leiden.
De linkerzijde heeft momenteel geen publieke kranten, openbare meetings zijn onmogelijk. De politieke activiteit zit ondergronds. We vinden meer ingang: de hervormers zullen het niet voor ons doen, het hele regime moet weg – dat is het gevoel.
Tijdens de revolutie van 1979 was er de kwestie van de godsdienst. Vandaag geloven de jongeren, door de misdaden van het regime, niet meer op dezelfde manier in God. Vandaag kan je meer praten over materia-lisme en socialisme. Ik vrees echter dat de sjiietische geestelijken in naburig Irak opnieuw de weg van een islam-fundamentalistisch regime opgaan. Al-Sistani is compleet verschillend van de islamitische partij van Erdogan in Turkije. Er is vanwege de sjiietische geestelijken een belangrijke druk op vrouwen om niet deel te nemen aan de politiek. Er zijn veel beperkingen op het recht om zich te organiseren. Er is de neiging om de religieuze leiders direct te volgen. Eigenlijk streeft Al-Sistani hetzelfde na als de Taliban en de vroegere Iraanse ayatollah Khomeini, al zegt hij dat onder druk van de VS niet in zoveel woorden.