Komt er een einde aan het kapitalistische feestje?

Voor de kapitalistische elite was 2012 een grand cru jaar. Het werd voor de allerrijksten opnieuw afgesloten met mooie winstcijfers, ondanks de crisis. Ford, BMW, Samsung, Disney, Adidas, Ryanair, allen boekten ze recordwinsten. De concentratie van rijkdom is zo ver doorgeslagen dat slechts 100 individuen, de rijksten, op een jaar genoeg inkomen genereren om alle vormen van armoede vier maal uit de wereld te helpen. Soms kunnen oplossingen heel erg voor de hand liggen. Het kapitalisme en haar woordvoerders krijgen alsmaar meer problemen om de geneugten van hun systeem verkocht te krijgen aan de meerderheid van de bevolking.

Artikel door Bart Vandersteene uit de februari-editie van ‘De Linkse Socialist’

Het ongenoegen neemt aanzienlijke proporties aan

Wereldwijd is 86% van de bevolking het ermee eens is dat er een te grote hoeveelheid geld in handen is van een te kleine groep. En dat er voor die elite andere regels gelden dan voor de ‘gewone’ man in de straat. Deze gevoelens ondermijnen de sociale steun voor het systeem. Volgens hetzelfde onderzoek van The Futures Company behoort 28% van de wereldbevolking tot de ‘globally enraged’, mensen die een grote woede koesteren tegenover bedrijven en overheden. Een kleine voorspelling voor 2013: deze percentages zullen niet dalen, integendeel.

We zijn vijf jaar verder sinds het begin van de crisis. Om de zoveel tijd probeert men ons wijs te maken dat er redenen tot optimisme zijn. Maar de feiten spreken voor zich. In de eurozone ligt de economische activiteit nog steeds 2,4% onder het niveau van voor de crisis. De besparingslogica heeft de welvaart van een groot deel van de bevolking aangetast. Dit vertaalt zich in dalende verkoopcijfers, een stijgend aantal faillissementen, groeiende werkloosheid en armoede en natuurlijk ook een toenemend verzet. Volgens Bart Van Craeynest, hoofdeconoom bij Petercam zijn: “veel mensen er echt slecht aan toe. Ze beginnen er hun buik van vol te krijgen. Dat is een gevaarlijke situatie.” Acties en bewegingen tegen de besparingen krijgen meer en meer het karakter van algemene protesten tegen het systeem.

De allerrijksten lijken er momenteel alles aan te doen om die gevoelens bij de bevolking op te wekken. Van het moment dat een overheid hen een kleine belasting wil opleggen, dreigen ze naar het buitenland te verhuizen. Ze werden de afgelopen tientallen jaren op zo’n manier gediend door hun politieke vrienden dat ze geen enkele aantasting van hun privileges aanvaarden. Ook al gaat het om voorstellen die vooral de sociale onrust willen temperen.

België: het land van melk en honing?

Elke Belg van jong tot oud heeft gemiddeld een financieel vermogen van 67.158 euro. Dit zegt veel en weinig tegelijkertijd. Het vertelt ons dat er een enorm financieel vermogen in dit land aanwezig is, maar het zegt niets over de verdeling daarvan. De rijkdom is vandaag meer dan ooit tevoren ongelijk verdeeld. De 1% rijksten in ons land hebben een gemiddeld vermogen van 7,5 miljoen euro, de tien rijkste families zijn samen goed voor 42 miljard euro.

Het zal dan ook weinigen verbazen dat er een groeiende steun is voor maatregelen die de verrijking van een kleine elite wil tegengaan. Maar liefst 75% van de Belgen is voorstander van een vermogensbelasting, 80% is voor een taks op beurs-en financiële speculaties en slechts 5% is voorstander van het afschaffen van onze loonindexering. Nochtans is het ‘bon ton’ om in de media allerhande mensen aan het woord te laten die beweren dat in dit land het probleem bij uitstek het loon van de gewone werknemers is.

Eind 2011 werd er 11,6 miljard euro bespaard. Tijdens de begrotingscontrole in februari kwam er nog eens 2 miljard euro bij. Eind 2012 werd nog eens voor 3,8 miljard euro nieuwe maatregelen genomen. 95% van deze bedragen worden gehaald bij de gewone werkmensen.

Deze inspanningen zijn slechts het eerste, en gemakkelijkste deel, van wat men voor ons in petto heeft. Dit jaar zal bij de begrotingscontrole blijken dat er nog eens 2,5 miljard moet worden gevonden. Eind 2013 zal men voor de begroting van 2014 nog eens minstens 5 miljard in onze zakken worden gezocht.

Is er een systeemfout of is het systeem fout?

De afgelopen weken werden allerhande ideeën gelanceerd om het kapitalisme recht te trekken. Om de financiële speculatie te bedwingen, zou een Tobintaks worden geïnstalleerd. De financiële sector reguleren kon via een openbare bank. Geld om te investeren zou rollen als men de spaargelden kon aanspreken. ACW-minister Vanackere pleit om investeringen in aandelen fiscaal aantrekkelijker te maken. SP.a pleit voor volksleningen die de spaargelden kunnen mobiliseren.

Linkse socialisten verdedigen elke maatregel die de macht van de elite aan banden legt en de rijkdom eerlijker verdeelt. Maar we mogen ons daar niet toe beperken. Het is overigens niet uitgesloten dat er onder druk van de publieke opinie en strijdbewegingen enkele symbolische maatregelen worden genomen. Dergelijke maatregelen moeten ons ervan overtuigen dat het kapitalisme toch kan werken, het moet ook de rol vervullen van het suikertje waarmee men ons de bittere besparingspil wil laten slikken. Een kleine toegeving van de kant van de 1% rijksten moet bij de overige 99% de wil creëren om een drastische inperking op de levensstandaard te aanvaarden. Zo zit het kapitalisme nu eenmaal in elkaar.

Maar liefst 86% van de wereldbevolking denkt dat bedrijven hun winst maximaliseren ten koste van de gewone mensen. Dat klopt, het is een exacte omschrijving van hoe het kapitalisme in elkaar steekt en waarom we er een einde aan moeten maken.