Zou Griekenland niet beter af zijn zonder de euro?
Vandaag is een uitstap uit de eurozone of zelfs het verdwijnen ervan geen taboe meer. In landen als Griekenland is een uitstap uit de eurozone zelfs een vrij populair idee. De eenheidsmunt wordt er vaak gezien als een fysieke uitdrukking van het neoliberale Europese project, van de Europese Centrale Bank, het verdrag van Lissabon, het Europees Parlement,… Zou het opnemen van deze eis een stap vooruit betekenen in de strijd tegen de dictatuur van de markten?
De voorstanders om uit de eurozone te stappen en de Griekse munt, de Drachme, terug in te voeren, stellen dat deze maatregel de concurrentiepositie van het land zou versterken. Het zou het mogelijk maken om de Griekse munt te devalueren, wat niet mogelijk is als onderdeel van de euro. Als de Griekse munt minder waard is, wordt de export goedkoper. Het zou bovendien het toerisme aantrekkelijker maken. Deze sector is goed voor zowat 16% van de Griekse economie.
Maar wat zou dit betekenen voor de overheidsschulden? Hoe zou een kapitaalvlucht worden vermeden? Hoe zou een bankroet van bedrijven met buitenlandse schulden worden gestopt? Wat zou de impact van de enorme inflatie op de ingevoerde goederen zijn? En zou dit de speculanten er niet toe aanzetten om zich op een ander slachtoffer in de Europese Unie te gooien?
De terugkeer van de ‘nationale soevereiniteit’ lost geen enkel probleem op zolang de pijlers van de economie onderworpen blijven aan de marktlogica. Het fundamentele probleem blijft het productiesysteem: wie heeft de productiemiddelen in handen? Tal van linkse organisaties en personaliteiten stellen dat het verlaten van de Eurozone zou toelaten om “een ander beleid” te voeren. Het klopt natuurlijk dat de Europese Unie een neoliberaal project is. Het verdrag van Lissabon bijvoorbeeld verbiedt het expliciet om terug te komen op de privatiseringen en om nationalisaties door te voeren. Tijdens de bankencrisis zagen we dat de Europese elite erg soepel met die regels kan omspringen als het om het redden van de grote banken gaat. Wat houdt ons dan tegen om zelf voor de nationalisatie van de sleutelsectoren van de economie op te komen?
Als we tot een reële oplossing willen komen, zullen we voor fundamentele verandering moeten opkomen. Dat kan door de financiële sector en andere sleutelsectoren zoals energie, transport, staal,… te nationaliseren onder democratische arbeiderscontrole. Een dergelijke maatregel zou samen met de weigering om de schulden terug te betalen de nodige middelen vrijmaken om de bevolking een toekomst te garanderen en de sleutels in handen te geven om zelf de koers van de economie te bepalen.
Dat de Europese Unie zou beslissen om Griekenland uit de Eurozone te zetten omdat de meerderheid van de bevolking de touwtjes in handen neemt, is waarschijnlijk. Maar een publieke controle op de banksector zou het wel onmogelijk maken om kapitaal uit het land weg te halen. Bovendien zou een nationalisatie onder de controle en in het belang van de arbeiders en hun gezinnen Griekenland niet isoleren. Het zou integendeel de kapitalistische elite isoleren en aanleiding geven tot een nieuwe dynamiek in de Europese strijd tegen de besparingen. Het zou een eerste stap zijn naar een socialistische Europese federatie, een Europa op basis van solidariteit en niet op basis van de kapitalistische winsthonger.